Barok Yay ile Modern Yay Arasındaki Fark
Aynı notalar, iki ayrı yayla çalındığında iki ayrı müzik gibi duyulur.
Bir Bach süitini ya da Vivaldi konçertosunu bugün çoğu icracı modern yayla çalar. Aynı eser barok yayla çalındığında belirgin biçimde farklı duyulur ve fark yalnız ton değil, cümleleme düzeyindedir.
Barok yay dışa doğru hafif kavislidir ve ucu sivridir. Ağırlık topuğa yakın toplanır, uca doğru belirgin biçimde azalır. Bu dağılım, her vuruşun doğal olarak başlayıp sönmesine yol açar. Uzun ve eşit bir legato zordur; buna karşılık kısa, konuşkan ve vurgulu vuruşlar kendiliğinden çıkar.
Modern yay — Tourte'un tasarımı — içe kavislidir ve uçta da ağırlık taşır. Yay boyunca eşit basınç uygulanabilir. Bu, uzun cümleleri ve geniş dinamik yelpazeyi mümkün kılar; aynı zamanda her vuruşun kendiliğinden sönmesini ortadan kaldırır.
Farkın müzikal sonucu doğrudandır. Barok yazıda her nota kendi ağırlığını taşıyan bir hece gibidir; müzik konuşmaya yaklaşır. Modern yayla çalındığında bu heceleme kendiliğinden gelmez, icracının bilinçli olarak üretmesi gerekir. Tarihsel icra hareketinin en çok tartıştığı konu budur.
Modern yayla barok üslup çalışmak mümkündür ve yaygındır. Vuruşu yayın ortasında tutmak, bağları azaltmak, uzun notalarda ses gücünü doğal olarak azaltmak ve vibratoyu süs olarak kullanmak bu uyumun başlıca araçlarıdır.
Aynı tartışma tel ve akort yüksekliği için de geçerlidir. Barok icrada la sesi genellikle 415 hertz civarında alınır; modern akort 440 ve üstüdür. Bir yarım sese yakın bu fark, tel gerginliğini ve çalgının rengini değiştirir.
Derslerimizde barok dağar çalışılırken üslup kararları açıkça konuşulur. Amaç dönem çalgısına geçmek değil, yazının istediği heceleme ve dinamiği modern çalgıda üretebilmektir.
Soru ve cevap
Barok müzikte vibrato kullanılır mı?
Kullanılır ama süs olarak, sürekli değil. Belirli notalarda ve ifade için tercih edilir; modern icradaki sürekli vibrato dönemin pratiğine uymaz.
Barok yay almadan barok üslup çalışılabilir mi?
Çalışılabilir. Vuruşu yayın ortasında tutmak, bağları azaltmak ve uzun notalarda sesi doğal olarak söndürmek modern yayla da üslubu yaklaştırır.
Bu konunun dersi
DerslerimizKeman Dersi