ANKANOM WhatsApp'tan yazın
Nefesli çalgılar

Theobald Boehm ve Flütün Yeniden Tasarlanması

Bugünkü flüt, bir icracının akustik ölçümlerle çalgısını baştan kurmasının ürünüdür.


On dokuzuncu yüzyılın başında flüt hâlâ ahşaptı, konik gövdeliydi ve az sayıda anahtar taşıyordu. Perdeler doğrudan parmakla kapatılıyordu; bu, deliklerin elin ulaşabileceği yerlere açılması demekti. Akustik olarak doğru yer ile elin ulaşabildiği yer çoğu zaman aynı değildi. Sonuç, bazı seslerin zayıf, bazılarının detone kalmasıydı.

Münihli flütçü Theobald Boehm bu sorunu tersinden ele aldı. Önce deliklerin akustik olarak nerede olması gerektiğini hesapladı, sonra o deliklere ulaşacak bir anahtar mekanizması tasarladı. 1832'de ilk modelini, 1847'de bugün kullanılan silindirik gövdeli ve halka anahtarlı modelini tamamladı.

Değişimin sonuçları köklüydü. Bütün seslerin eşit güçte ve doğru perdede çıkması mümkün oldu. Parmak düzeni tekdüzeleşti; kromatik geçişler kolaylaştı. Gövde malzemesi ahşaptan gümüşe kaydı ve ton daha parlak, daha taşıyıcı hâle geldi.

Boehm sistemi yalnız flütte kalmadı. Klarnet ve saksofon mekanizmaları aynı mantıktan beslendi; obua ve fagotta ise kısmen uygulandı. Bu çalgıların ton karakteri delik yerleşiminin akustik ideale zorlanmasıyla bozuluyordu.

Boehm'in çalışması bir icracının kendi çalgısını mühendislik problemi olarak ele almasının erken örneğidir. Ölçüm yaptı, hesap kitap kullandı ve sonucu kendi icrasıyla sınadı. Bugün flüt yapımında kullanılan delik çapları ve konumları hâlâ onun hesaplarının üstüne kuruludur.

Değişime direnç de oldu. Eski sistem flütü savunanlar yeni çalgının tonunu fazla düz ve karaktersiz buldu. Bu tartışma yaklaşık yarım yüzyıl sürdü ve Boehm sisteminin yaygınlaşmasıyla kapandı; tarihsel icrada eski sistem flüt hâlâ kullanılır.

Soru ve cevap

Flüt neden metalden yapılıyor?

Boehm'in silindirik gövde tasarımı metalle daha iyi sonuç verdi; ton daha parlak ve taşıyıcı oldu. Ahşap flütler hâlâ yapılır ve daha yumuşak bir ton verir.

Alternatif parmaklar ne işe yarar?

Hızlı pasajlarda parmak hareketini azaltmak, trillerde kolaylık sağlamak ve belirli seslerde entonasyonu düzeltmek için kullanılır.

Bu konunun dersi

DerslerimizFlüt Kursu