ANKANOM WhatsApp'tan yazın
Gitar

Narciso Yepes ve On Telli Gitar: Dört Telin İşi

Eklenen teller çalınmak için değil, duyulmak için takıldı.


Bir çalgıya tel eklemek ilk bakışta ses alanını genişletmek gibi görünür. Narciso Yepes'in on telli gitarında eklenen dört telin asıl işi başkaydı; bu teller çoğunlukla parmakla basılmaz, kendiliğinden titrer.

Altı telli bir gitarda boş teller yalnız belli perdelere karşılık verir. Mi, la, re, sol ve si sesleri gövdede bir yankı bulurken kromatik dizinin geri kalanı bu desteği bulamaz. Yepes, eksik kalan perdelere yankı sağlayacak bir düzen istedi.

José Ramírez önce çekimser davrandı, sonra kabul etti ve ilk çalgıyı 1964 martında tamamladı. Yepes aynı yıl Berlin Filarmoni ile Aranjuez Konçertosu'nu bu çalgıyla seslendirerek on telliyi tanıttı. Dinleyicinin duyduğu şey yeni bir ses alanı değil, aynı perdelerin arkasında beliren daha dolu bir gövde tepkisiydi. Eklenen tellerin akordu, kromatik dizinin on iki sesinin tamamına yankı sağlamak üzere hesaplanmıştır.

Çalgı bugün de yapılıyor. Ramírez atölyesinin geleneksel on tellisi José Ramírez III'ün tasarımını sürdürür; sonraki kuşağın hazırladığı ayrı bir model de vardır.

Fikrin kendisi ise gitarın dışından gelir. Yankı telleri Hint ve Osmanlı çalgılarında yüzyıllardır kullanılır; Yepes aynı düşünceyi klasik gitarın gövdesine taşıdı.

Soru ve cevap

On telli gitarın ek telleri ne işe yarar?

Bu teller çoğunlukla basılmaz; altı telli düzende yankısız kalan perdelere karşılık vererek gövdenin tepkisini dengeler. Akort, kromatik dizinin tamamını kapsayacak biçimde hesaplanmıştır.

Çalgı ilk kez ne zaman yapıldı?

José Ramírez ilk on telliyi 1964 martında tamamladı. Yepes çalgıyı aynı yıl Berlin Filarmoni ile verdiği konserde tanıttı.