Neşet Ertaş ve Abdal Geleneği
Abdal müzisyenliği, Orta Anadolu'da kuşaktan kuşağa aktarılan meslekî bir gelenektir.
Orta Anadolu'da, özellikle Kırşehir çevresinde, müzisyenlik kuşaklar boyu belirli ailelerde sürdürülen bir meslektir. Abdal adıyla anılan bu topluluklar, düğün ve tören müziğini icra eder; çalgı ve dağar babadan oğula geçer.
Neşet Ertaş bu geleneğin içinde doğdu; babası Muharrem Ertaş dönemin tanınmış bozlak icracılarındandı. Eğitim kurumsal değil ailevidir: dinleyerek, izleyerek ve erken yaşta çalarak.
Tekniğin ayırt edici yanı sol elin kullanımıdır. Bağlamada perdeler arasında kaydırmalar, çarpmalar ve sürekli bir süsleme akışı vardır; bu süslemeler notaya tam yazılamaz ve ancak dinleyerek öğrenilir. Sağ elde ise tezene vuruşları yörenin ritmik karakterini taşır.
Bozlak, bu geleneğin en tanınan biçimidir. Uzun hava yapısındadır; serbest tartımlı bölümlerle ölçülü bölümler birbirini izler. Ses kullanımı tiz register'da ve gergin bir tondadır; bu ton, açık alan icrasının izini taşır.
Neşet Ertaş'ın dağarı hem geleneksel türküleri hem kendi eserlerini kapsar. Sözlerinde gurbet, ayrılık ve yoksulluk tekrar eder; bu, geleneğin içinde bulunduğu toplumsal koşulların doğrudan yansımasıdır.
Geleneğin aktarımı bugün kesintiye uğramış durumda. Düğün müziğinin ekonomisinin değişmesi ve kentleşme, mesleğin kuşak aktarımını zayıflattı. Kayıtlar bu yüzden ayrıca değerli.
Derslerimizde yöresel tavır kayıt üzerinden çalışılır. Kursiyer bir ustanın kısa bir bölümünü kulaktan çıkarır ve kendi icrasıyla karşılaştırır.
Soru ve cevap
Yöresel tavır nasıl öğrenilir?
Kayıt dinleyerek ve kulaktan çıkararak. Süslemeler, kaydırmalar ve zaman esneklikleri notaya tam yazılamaz; aktarım işitseldir.
Bozlak nedir?
Orta Anadolu kökenli uzun hava biçimidir. Serbest tartımlı bölümlerle ölçülü bölümler birbirini izler; ses tiz register'da ve gergin bir tonda kullanılır.
Bu konunun dersi
DerslerimizBağlama Dersi