Oda Akustiği: Kayıt Öncesi Yapılacaklar

Ev ortamında yapılan kayıtlarda karşılaşılan sorunların büyük bölümü ekipmandan değil odadan kaynaklanır. Sert yüzeylerden dönen yansımalar mikrofona kaynakla birlikte girer ve kayda, sonradan çıkarılamayacak bir bulanıklık ekler.

Temel sorun üç başlıkta toplanır. Birincisi erken yansımalardır: duvar ve tavandan dönen ilk yansımalar, doğrudan sesle karışarak tını bozulmasına yol açar. İkincisi çınlama süresidir; boş ve sert yüzeyli bir oda sesi uzun süre tutar. Üçüncüsü pes bölge birikmesidir — küçük odalarda belirli pes frekanslar köşelerde birikir ve dengeyi bozar.

Çözümün ilk adımı ekipman almak değil, odaya bakmaktır. Halı, perde, kitaplık, kanepe gibi zaten evde bulunan yumuşak ve düzensiz yüzeyler yansımaları belirgin biçimde azaltır. Tamamen çıplak bir odada yapılan kayıt ile aynı odaya halı ve perde eklendikten sonra yapılan kayıt arasındaki fark, çoğu mikrofon değişikliğinden büyüktür.

İkinci adım, mikrofonun ilk yansıma noktalarına göre konumlandırılmasıdır. Mikrofon duvara ve köşeye yakın kurulduğunda yansımaları fazla toplar; odanın ortasına yakın ve yüzeylerden uzak bir konum genellikle daha temizdir. Kaynağa yaklaşmak da yansıma oranını düşürür.

Üçüncü adım, yönlü mikrofon kullanmak ve arka yönü en sorunlu yüzeye çevirmektir. Kardioid desenli bir mikrofonun arkası büyük ölçüde sağır olduğundan, bu yönlendirme belirgin bir kazanç sağlar.

Dördüncü adım, hedefli emici yüzeylerdir. Mikrofonun arkasına ve yanlarına yerleştirilen emici paneller ya da kalın battaniyeler, yansımaların büyük bölümünü keser. Odanın tamamını kaplamak gerekmez; kaynağın ve mikrofonun çevresi yeterlidir.

Beşinci adım köşelerdir. Pes bölge birikmesi köşelerde yoğunlaştığı için köşelere yerleştirilen kalın emici malzeme dengeyi düzeltir.

Yalıtım ile akustik düzenleme birbirine karıştırılmamalıdır. Emici paneller odanın içindeki sesi düzenler; dışarıdan gelen ya da dışarı giden sesi engellemez. Yalıtım, kütle ve yapısal ayrım gerektiren ayrı bir iştir.

Değişikliklerin etkisi ölçülmeden anlaşılmaz: her düzenlemeden sonra aynı kaynakla kısa bir kayıt alınıp karşılaştırılmalıdır.

Küçük odalarda işe yarayan bir başka yol, kaynağı odanın simetri ekseninden kaydırmaktır. Tam ortada ya da duvarlara eşit uzaklıkta duran bir kaynak, yansımaların üst üste binmesine yol açar; birkaç adımlık bir kaydırma çoğu zaman belirgin bir düzelme sağlar.

Derslerimizde ses kayıt programında oda akustiği, kursiyerin kendi çalışma ortamı üzerinden ele alınmakta ve karşılaştırmalı kayıtlarla gösterilmektedir.