Ses Isınması: Şarkıdan Önceki On Dakika

Şan dersine gelen kursiyerlerin bir bölümü doğrudan eserle başlamak ister. Ses çıkıyorsa neden vakit harcansın diye düşünülür. Oysa ses telleri de bir kas düzeneğinin parçasıdır ve soğuk kasla yapılan iş, hem daha zor hem daha risklidir.

Isınmanın ilk dakikaları sesle değil, bedenle ilgilidir. Omuz ve boyun gevşetilir, çene serbest bırakılır, birkaç sakin nefes alınır. Gergin bir çenenin üzerine kurulan hiçbir ses çalışması işe yaramaz; ses, boşalmayan bir gerginliğin içinden geçmek zorunda kalır.

İkinci aşama, sesi küçük aralıklarla dolaştırmaktır. Dudak titretme, mırıldanma ve kapalı sesli alıştırmalar tellerin üzerine az yük bindirir; buna karşılık kanı hareketlendirir ve nefesle sesin birlikte çalışmasını başlatır. Aralık burada dardır: beşliyi aşmayan, orta bölgede kalan çalışmalar yeterlidir.

Üçüncü aşamada aralık yavaşça genişletilir ve register geçişi çalışılır. Sesin kalın bölgeden ince bölgeye geçtiği yer, günün formuna göre biraz değişir; ısınmanın işlerinden biri o günkü sınırı öğrenmektir. Tiz sesler ısınmanın sonunda denenir, başında değil.

Onuncu dakikanın sonunda ses, o günkü çalışmanın gerektirdiği yerde olur. Bu sürenin uzatılması her zaman yararlı değildir: yorulmuş bir sesle esere başlamak, ısınmamış bir sesle başlamak kadar verimsizdir. Isınma bir hazırlıktır, çalışmanın kendisi değildir.

Isınmanın sırası da rastgele değildir. Aşağıdan yukarı doğru gidilir: orta bölgede başlanır, önce pese birkaç ses inilir, sonra tize doğru yürünür. Sesin soğuk olduğu ilk dakikalarda tiz denemek, günün geri kalanını etkileyen bir zorlanma yaratabilir.

Konuşma sesi de hesaba katılır. Gün boyu yüksek sesle konuşan, uzun telefon görüşmeleri yapan ya da gürültülü bir ortamda çalışan kursiyer derse hazır bir sesle gelmez; o gün ısınma biraz daha uzun sürer ve dersin yükü buna göre ayarlanır.

Isınmanın bittiğini anlamanın ölçüsü sestir: notaların başlangıcı temiz, geçişler pürüzsüz ve nefes rahat hâle geldiğinde hazırlık tamamlanmıştır. Bu, dakika sayarak değil dinleyerek anlaşılır; kursiyerin kendi sesini tanıması da zaten bu on dakikada gelişir.

Dersin ilk bölümü düzenli olarak ısınmaya ayrılır. Kursiyer bir süre sonra sıralamayı kendi başına uygulayabilir hâle gelir; evde şarkı söylemeden önce aynı on dakika tekrarlanır. Sahne öncesinde de değişen bir şey yoktur, yalnız sıra biraz kısalır.