Carl Flesch ve Ölçek Sistemi
Flesch'in metodu yüz yıldır kullanılıyor; nedeni kapsamı değil, düzenlenme biçimi.
Carl Flesch Macar doğumlu bir kemancı ve pedagogdu; Berlin'de ve sonrasında Avrupa'nın çeşitli merkezlerinde öğretti. Bıraktığı iki metin bugün hâlâ kullanılıyor: keman sanatı üzerine iki ciltlik bir inceleme ve ölçek sistemi.
Ölçek sisteminin farkı, ölçekleri izole alıştırmalar olarak değil bağlantılı bir bütün olarak sunmasıdır. Her tonalite için tek telde ölçek, üç oktav ölçek, arpejler, çift sesler — üçlüler, altılılar, oktavlar — ve on parmak oktavları aynı sayfada toplanır. Kursiyer bir tonaliteyi tamamladığında o tonalitede karşılaşabileceği hemen her parmak durumunu çalışmış olur.
Tek telde ölçek özellikle önemlidir. Aynı tel üzerinde bir oktav ya da daha fazla çıkmak, pozisyon geçişini zorunlu kılar ve tel değiştirerek kaçmayı engeller. Sol elin klavye boyunca hareketi bu alıştırmada görünür hâle gelir.
Çift ses bölümleri sistemin en zorlayıcı kısmıdır. Üçlüler, altılılar ve oktavlar entonasyonun iki sesin ilişkisi üzerinden denetlenmesini sağlar; tek ses çalarken fark edilmeyen sapmalar çift seste açıkça duyulur.
Flesch'in incelemesi ise tekniğin ötesine geçer. Sahne psikolojisi, çalışma saatlerinin düzenlenmesi, ezber yöntemi ve konser hazırlığı üzerine bölümler içerir. Yirminci yüzyılın başında yazılmış olmasına rağmen bu bölümler bugün de okunabilir durumdadır; icracının karşılaştığı sorunlar büyük ölçüde değişmemiştir.
Sistemin eleştirisi, tamamının her gün çalışılmasının pratikte imkânsız olmasıdır. Yaygın kullanım seçicidir: haftalık bir tonalite belirlenir, o tonalitenin belli bölümleri çalışılır, sonraki hafta tonalite değişir.
Derslerimizde ölçek çalışması kursiyerin çalıştığı eserin tonalitesiyle eşleştirilir. Ölçek, eserden bağımsız bir görev değil, eserdeki geçişlerin ön çalışmasıdır.
Soru ve cevap
Ölçek metodunun tamamı her gün çalışılır mı?
Pratikte hayır. Haftalık bir tonalite seçilir, o tonalitenin ölçek, arpej ve çift ses bölümleri çalışılır; sonraki hafta tonalite değişir.
Çift ses çalışmak neden önemli?
Entonasyon iki sesin ilişkisi üzerinden denetlenir. Tek ses çalarken fark edilmeyen sapmalar üçlü ve altılılarda hemen duyulur.
Bu konunun dersi
DerslerimizKeman Dersi