ANKANOM WhatsApp'tan yazın
Geleneksel çalgılar

Ney Ailesi: Boylar ve Ahenk Sistemi

Neyde akort değiştirmek mümkün değildir; farklı perde için farklı boy gerekir.


Ney, perdesi sabit bir çalgıdır ve akortlanamaz. Farklı tonalitelerde çalmak için farklı boyda neyler kullanılır. Bu boyların her birine ahenk denir.

Ahenkler adlandırılmıştır ve belirli bir perde aralığına karşılık gelir. Bolahenk en kısa ve en tiz, davud en uzun ve en pes olanlar arasındadır; aralarında süpürde, müstahsen, kız, mansur ve şah gibi ara boylar bulunur.

Bir neyzen genellikle birden çok ahenk taşır. Çalınacak eserin tonalitesine ve topluluğun akortuna göre uygun boy seçilir. Aynı parmak düzeni bütün ahenklerde aynı kalır; değişen şey çıkan seslerin perdesidir. Bu, transpoze çalgı mantığına benzer. Boy uzadıkça delikler arası mesafe de artar. Uzun ahenklerde parmak açıklığı zorlanabilir; bu yüzden büyük ahenkler genellikle el açıklığı yeterli olan icracılar tarafından tercih edilir.

Ton karakteri de boyla değişir. Kısa ahenkler parlak ve çevik, uzun ahenkler kalın ve geniş bir ton verir. Mevlevi ayininde ve klasik toplulukta belirli ahenklerin tercih edilmesi bu ton farkıyla ilgilidir.

Kamışın kendisi de her neyde farklıdır. Doğal bir malzeme olduğu için iki ney tam olarak aynı duymaz; iç çap, boğum yerleri ve et kalınlığı değişkendir.

Bu durum ney edinmeyi ayrı bir konu yapar. Çalgı denenerek seçilir; ölçü doğru olsa bile ses karakteri kişiye uymayabilir.

Derslerimizde ahenk seçimi kursiyerin el açıklığı ve çalışacağı dağara göre yapılır. Başlangıç için orta boy ahenkler tercih edilir.

Soru ve cevap

Kaç ney gerekir?

Başlangıçta bir orta boy ahenk yeterlidir. Dağar genişledikçe ve topluluk çalışması başladıkça ek ahenkler gerekir.

Ney akortlanabilir mi?

Akortlanamaz. Farklı perde için farklı boyda ney kullanılır; bu boylara ahenk denir ve her biri belirli bir perde aralığına karşılık gelir.

Bu konunun dersi

DerslerimizNey Dersi