Çelloda Oturuş ve Çalgının Açısı

Çelloda kursiyerlerin yaşadığı sorunların önemli bir bölümü, elle ya da yayla değil oturuşla ilgilidir. Çalgının bedene göre açısı yanlış kurulduğunda, sağ kol yayı düz çekemez, sol el klavyeye rahat ulaşamaz ve sırt kısa sürede yorulur.

Birinci ayar sandalye yüksekliğidir. Uyluklar yere yaklaşık yatay olmalı, ayaklar yere tam basmalıdır. Yüksek bir sandalye dizleri aşağı düşürür ve çalgının dayanacağı açıyı bozar; alçak sandalye ise sırtın öne çökmesine yol açar.

İkinci ayar pik boyudur. Pik, çalgının yerle temas eden çubuğudur ve çalgının yüksekliğini belirler. Doğru boyda bir pikte çalgının üst kenarı göğüs üstünde, burgu bölgesi ise başın sol tarafında durur. Pik çok kısa olduğunda kursiyer çalgıya doğru eğilir; çok uzun olduğunda çalgı bedenden uzaklaşır ve sol el ulaşımı zorlaşır.

Üçüncü ayar çalgının yan açısıdır. Çello dik değil, hafifçe sağa yatık durur. Bu yatıklık, yayın alt tellere ulaşmasını sağlar. Tam dik tutulan bir çelloda en alt telde yay, bacağa çarpar.

Dördüncü ayar temas noktalarıdır. Çalgı üç noktada dengelenir: pik, iki diz ve göğüs. Bu üç nokta doğru kurulduğunda çalgı elle tutulmaya gerek kalmadan durur; sol el böylece taşıma işinden kurtulur ve yalnız çalmaya odaklanır.

Sol elin serbest kalması, çellonun teknik gelişiminde belirleyici bir eşiktir. Çalgıyı dengelemek için sol elin baskı yaptığı bir düzende, konum geçişleri ve vibrato gelişmez.

Beşinci konu sırt ve omuz duruşudur. Çello çalarken gövde hafifçe öne eğilebilir, ancak sırt yuvarlanmamalıdır. Omuzlar indirilmiş, boyun serbest olmalıdır. Uzun çalışmalarda bu duruşun korunması için düzenli aralar gerekir.

Boy farkı çocuklarda küçük boy çalgılarla çözülür; çeyrek, yarım ve dörtte üç boylar bu amaçla kullanılır. Boyu büyük bir çalgı, kolun uzanmasını zorlar ve duruşu baştan bozar.

Kursiyerin kendi oturuşunu denetlemesi için en pratik yöntem, yandan ve önden kısa video kaydı almaktır. Aynada görülmeyen açılar — çalgının yatıklığı, yayın telle yaptığı açı, omuz yüksekliği — videoda hemen görünür.

Yayın telle dik açı yapması da bu kurulumun sonucudur. Doğru oturuşta yay kendiliğinden düz gider; yanlış oturuşta kursiyer yayı düz tutmak için sürekli telafi eder.

Derslerimizde çello programında oturuş, pik boyu ve çalgı açısı ilk derslerden itibaren ayarlanmakta ve düzenli olarak gözden geçirilmektedir.