Deri Kapaklı Yaylılar Neden Farklı Duyulur?
Kapak malzemesi, bir yaylı çalgının tınısını belirleyen en büyük değişkenlerden biridir.
Keman ailesinde kapak ahşaptır; geleneksel yaylıların çoğunda ise deridir. Bu fark, iki grup arasındaki en belirgin tını ayrımını açıklar.
Ahşap kapak sert ve hafiftir. Titreşimi geniş bir frekans aralığında ve verimli biçimde aktarır. Sonuç berrak, taşıyıcı ve harmonik olarak zengin bir tondur.
Deri kapak esnektir ve sönümü yüksektir. Belirli frekans bölgelerini vurgular, diğerlerini bastırır. Sonuç daha nazal, daha konuşkan ve daha az taşıyıcı bir tondur. Bu tını, insan sesine benzerliğiyle tarif edilir. Deri kapaklı çalgılar arasında kemança, kabak kemane, rebab, sarangi ve benzerleri sayılabilir. Ortak özellikleri dik tutuluş ve deri kapaktır.
Derinin pratik bir sorunu vardır: neme duyarlıdır. Nem arttığında deri gevşer ve ton matlaşır; kuru havada gerilir ve sertleşir. Bu değişim günlük olarak hissedilebilir. İcracılar bu yüzden çalgıyı iklime göre dinlendirir ya da nem kontrolü uygular.
Kullanılan deri türü de tona etki eder. İnce ve esnek deri daha yumuşak, kalın deri daha sert bir ton verir. Gerginlik yapım sırasında ayarlanır ve sonradan değiştirilmesi güçtür.
Bazı çağdaş yapımcılar sentetik kapak malzemeleri deniyor; amaç nem duyarlılığını azaltmak. Ton açısından tartışmalı sonuçlar veriyor.
Derslerimizde deri kapaklı çalgılarda nem bakımı ayrıca anlatılır. Ton değişimlerinin bir bölümü teknik değil çevresel kökenlidir.
Soru ve cevap
Deri kapak neden nazal bir ton verir?
Esnektir ve sönümü yüksektir; belirli frekans bölgelerini vurgular, diğerlerini bastırır. Sonuç daha konuşkan ve insan sesine yakın bir tınıdır.
Nem çalgıyı nasıl etkiler?
Deri nemde gevşer ve ton matlaşır, kuruda gerilir ve sertleşir. Çalgı iklime göre dinlendirilir ve gerekirse nem kontrolü uygulanır.
Bu konunun dersi
DerslerimizKemençe Dersi