ANKANOM WhatsApp'tan yazın

Ana sayfa › Derslerimiz › Geleneksel Yaylı Çalgılar › Kemençe Dersi

Kemençe Dersi

Tellere tırnak yanıyla dokunulan; klasik kemençe ve Karadeniz kemençesi olarak iki ayrı geleneği bulunan bir program.

Program

Kemençe Dersi Nedir, Nasıl İşler

Kemençe dersi; çalgının dizde dengelenmesi, yay kolunun kurulması, tellere tırnak yanıyla dokunulması ve dağar üzerine yürüyen bireysel bir derstir. Ders haftada bir kez birebir işlenir; klasik kemençe ile Karadeniz kemençesinden hangisiyle çalışılacağı ilk görüşmede belirlenir.

Kemençeyi ayırt eden şey sol el tekniğidir. Parmak ucu telin üzerine basmaz; tırnağın yan tarafı tele yandan dokunur. Bu teknik, çalgıya kendine özgü bir kaydırma ve süsleme imkânı verir ancak alışması zaman alır. Başlangıç bu dokunuşun kurulmasına ayrılır.

İki gelenek birbirinden ayrıdır. Klasik kemençe Türk sanat müziğinin çalgısıdır; üç telli, armut gövdeli ve makam dağarına göre kurulmuştur. Karadeniz kemençesi ise dar gövdeli, üç telli ve yöresel horon dağarının çalgısıdır. Teknik temel kısmen ortaktır, dağar ve üslup tamamen farklıdır.

Ders içeriği

Derste Neler Çalışılır

Başlıkların ağırlığı klasik kemençe ya da Karadeniz kemençesi seçimine göre değişir.

Duruş ve denge

Çalgının dizde dengelenmesi, gövdeye göre açısı, omuz ve bilek gerginliğinin çözülmesi.

Yay kolu

Yay tutuşu, kıl gerginliğinin elle ayarlanması, telle temas noktası ve baskı.

Tırnak tekniği

Tırnağın yan tarafıyla tele dokunma, kaydırmalı geçişler, perde temizliği.

Entonasyon

Koma aralıklarının kulakla bulunması, boş tel karşılaştırması, çift ses çalışmaları.

Makam ve usul

Klasik hatta makam seyri ve usuller; Karadeniz hattında horon tartımları.

Dağar

Peşrev ve saz semaisi ya da horon ve türkü dağarı; seçilen geleneğe göre.

Kur düzeni

Dört Kurda İlerleme

Kur geçişi yay denetimine ve tırnak tekniğinin yerleşmesine bağlıdır.

Kur 1

Tanışma

Duruş ve denge, boş tellerde yay çalışması, tırnak dokunuşunun kurulması.

Kur 2

Temel

Perde temizliği, basit ezgiler, düzenli çalışma alışkanlığı.

Kur 3

Gelişim

Koma aralıklarının oturması, süsleme, makam seyri ya da horon tartımları.

Kur 4

İcra

Taksim ya da yöresel icra, dağarın genişlemesi, topluluk ve dinleti hazırlığı.

Yöntem

Yöntem

Tırnak dokunuşu ayrı çalışılır. Parmak ucuyla basmaya alışkın bir el, tırnak yanıyla dokunmayı ancak bilinçli tekrar ile öğrenir; bu yüzden ilk kurda yalnız sol el çalışmaları sessiz olarak yürütülür. Tırnak bakımı da derste ayrıca anlatılır.

Kulak elden önce gider. Perdesiz bir çalgıda kursiyer çalacağı sesi önce içinden duymadan dokunursa doğru ses rastlantıyla bulunur. Derste her yeni ezgi önce söylenir, sonra çalınır.

Gelenek seçimi baştan yapılır. Klasik kemençe ile Karadeniz kemençesi farklı dağar ve farklı üslup gerektirir; kursiyer bir gelenekte sağlamlaşmadan diğerine geçmez. Geçiş isteyen kursiyerler için ikinci çalgı ayrı bir program olarak kurulur.

Kayıt öncesinde birebir deneme dersi düzenlenmektedir

Bu görüşmede kursiyerin hedefi, ayırabildiği çalışma zamanı ve varsa geçmiş deneyimi konuşulur; program buna göre belirlenir.

Rehber

Kemençe ve Yaylı Gelenekler Üzerine Yazılar

Tırnak tekniği, yay kolu, makam ve yöresel dağar üzerine yazılar.

Yazılar kategori başlıklarına göre ayrılmıştır.

Geleneksel çalgılar yazıları ↗
Kemençe dersine kaç yaşında başlanır?

Kemençede alışılmış başlangıç dokuz yaş civarıdır; belirleyici olan çalgıyı dizde dengede tutabilmek ve tırnak tekniğini uygulayabilecek el yapısına sahip olmaktır. Yetişkin için üst sınır yoktur.

Kemençe dersi ücreti nasıl belirleniyor?

Ücret; dersin bireysel mi grup mu olduğuna, haftalık ders sayısına ve ders süresine göre değişir. Dönem başında kaç ders alınacağı da hesaba girer. Güncel ücretler için bizi arayabilir ya da WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz.

Klasik kemençe mi Karadeniz kemençesi mi seçmeliyim?

Seçim çalmak istediğiniz dağara göre yapılır: klasik kemençe Türk sanat müziğinin makam dağarını, Karadeniz kemençesi ise horon ve türkü dağarını taşır. Gövde biçimi, akort ve üslup birbirinden farklıdır; teknik temel kısmen ortaktır.

Tırnakla çalmak parmağa zarar verir mi?

Doğru teknikte tele tırnağın yan tarafı dokunur ve sert bir baskı uygulanmaz; bu yüzden zarar vermez. Tırnak uzunluğunun ve biçiminin nasıl korunacağı derste anlatılır. Ağrı hissedildiğinde teknik yeniden gözden geçirilir.

Keman biliyorum, geçiş kolay mı?

Yay mantığı ortak olduğu için sağ el tanıdık gelir, ancak sol el tekniği tamamen farklıdır: parmak ucu telin üzerine basmaz, tırnak yanıyla dokunur. Bu dokunuş baştan öğrenilir.

Nota bilmem gerekir mi?

Gerekmez; dağar kulakla ve taklitle aktarılır. Türk müziği notasyonu ve koma işaretleri ders içinde, ihtiyaç duyulduğu ölçüde verilir.

Bağlantılar

Buradan sonra nereye bakılır

Aynı ailedeki diğer dersler

Ailenin bütünü

Bu programın bağlı olduğu çalgı ailesi, ortak yöntem ve kur düzeniyle tek sayfada toplanmıştır.

Geleneksel Yaylı Çalgılar Aile sayfası