Hammerklavier: Çalgının Sınırına Yazmak
Bir eser, o gün var olan klavyenin uçlarına göre mi kurulur?
Besteci yazarken elindeki çalgının sınırlarını bilir; o sınır çoğu kez metne görünmez biçimde girer. Beethoven'ın Op. 106 sonatı bu ilişkinin en açık örneklerinden biridir.
Eser Arşidük Rudolph'a adanmıştı ve 17 Nisan 1818'deki ad günü için düşünülmüştü. İş o tarihe yetişmedi, sonbahara sarktı. Aynı yıl Londra'dan bir Broadwood piyanosu yola çıktı ve temmuzda Viyana'da besteciye ulaştı; Broadwood'un tanıtımında çalgının geniş ses alanı öne çıkarılıyordu.
Metnin kendisi bunu doğrulamaz. Yapımcı belgeleri üzerine çalışan araştırmacılar, sonatın ilk üç bölümünün altı oktavlık bir Viyana piyanosuna göre, fa birden fa dörde uzanan bir alanda yazıldığını gösteriyor. Yani yazı yeni gelen çalgıya değil, bestecinin o sırada alışık olduğu klavyeye dayanıyor; Broadwood'un geniş alanı metne sonradan bile girmiş değil.
Kapanış bölümü ayrı bir mesele. Uzun bir füg olarak kurulan final, piyanistlerin dağardaki en zorlu sayfalarından sayılır; icra süresi kayıtlarda kırk dakikayı aşar. Füg, kendinden önceki üç bölümün topladığı malzemeyi tek bir dokuda yeniden kurar.
Sınırın metne girmesi böyle okunur. Bir eserin uç sesleri, bestecinin cesaretini değil, o gün önünde duran klavyenin sonunu gösterir.
Soru ve cevap
Op. 106 hangi ses alanına göre yazılmıştır?
Yapımcı belgeleri üzerine yapılan çalışmalar, ilk üç bölümün altı oktavlık bir Viyana piyanosuna göre yazıldığını gösteriyor. Alan fa birden fa dörde uzanır.
Broadwood piyanosunun eserle ilişkisi nedir?
Londra'dan gönderilen çalgı 1818 temmuzunda Viyana'ya ulaştı. Metnin ilk üç bölümü bu çalgıya değil, bestecinin alışık olduğu Viyana klavyesine göre kurulmuştur.
Bu konunun dersi
DerslerimizPiyano ve Klavyeli Çalgılar