Hammond Org: Bir İkame Çalgının Kendi Kimliği

Laurens Hammond 1930'larda, kiliselere boru orgun ucuz bir alternatifini sunmak üzere elektromekanik bir çalgı tasarladı. Ses, dönen metal disklerin manyetik algılayıcılar önünden geçmesiyle üretiliyordu; her disk bir frekansa karşılık geliyordu.

Çalgının ayırt edici özelliği çekme çubuklarıdır. İcracı, dokuz çubukla farklı harmoniklerin karışımını anlık olarak ayarlar; ses, çalarken değiştirilebilir. Bu, klavyeli çalgılarda alışılmadık bir kontrol düzeyidir.

Boru orgu taklit etmekte tam başarılı olmadı ama kendi tınısıyla benimsendi. Kiliselerde — özellikle gospel geleneğinde — yaygınlaştı ve oradan caza geçti. Jimmy Smith 1950'lerde çalgının caz içindeki kullanımını kurdu. Sol el ve pedallarla bas hattını taşıdı, sağ elle solo çaldı; basçıya ihtiyaç duymayan bir üçlü formatı — org, gitar, davul — yerleşti. Bu format bugün hâlâ kullanılıyor.

Leslie hoparlörü tınının ayrılmaz parçasıdır. Dönen bir hoparlör düzeni, sesin frekansını ve yönünü sürekli değiştirerek karakteristik dalgalanmayı üretir. Yavaş ve hızlı dönüş arasındaki geçiş, icranın ifade araçlarından biridir.

1960'lardan sonra rock müzikte de yerleşti. Yoğun doku, sürekli ses ve aşırı sürülmüş amfi tonu, türün karakteristik renklerinden biri oldu.

Çalgının tekniği piyanodan belirgin biçimde ayrılır. Tuşa basma gücü sesi değiştirmez; dinamik, ayak pedalı ve çekme çubuklarıyla yapılır. Ses sürekli olduğu için notanın bırakılma anı, basılma anı kadar önemlidir.

Derslerimizde org ve piyano arasındaki fark tuşe ve dinamik üzerinden anlatılır. Piyanodan gelen kursiyerde nota bırakma çalışması ayrıca ele alınır.