Akordiyonun Doğuşu ve Yayılması

Serbest kamışlı çalgı fikri — havanın metal bir dili titreştirmesiyle ses üretilmesi — Asya kökenlidir ve Avrupa'ya on dokuzuncu yüzyıl başında ulaştı. Viyana'da 1829'da patentlenen akordiyon, körük ve düğmelerden oluşan taşınabilir bir çalgıydı.

Yayılma hızlıydı ve nedeni pratikti. Çalgı taşınabilir, dayanıklı ve yüksek sesliydi; tek başına hem ezgi hem armoni taşıyordu. Bir akordiyoncu, bir dans gecesini tek başına götürebilirdi. Bu özellik, çalgıyı kırsal ve göçmen müziklerinin merkezine yerleştirdi.

Sonuç, şaşırtıcı bir coğrafi dağılımdır. Fransa'da musette, Arjantin'de tango — bandoneón üzerinden — Brezilya'da forró, Meksika'da norteño, Kolombiya'da vallenato, İrlanda ve İskoçya'da halk dansları, Rusya'da bayan geleneği. Balkanlar ve Anadolu'da da yerleşik bir kullanımı vardır.

İki ana tip vardır. Piyano klavyeli akordiyonda sağ el piyano düzenindedir; öğrenmesi klavye bilenler için kolaydır. Düğmeli akordiyonda sağ el düğme dizilimindedir ve daha geniş bir ses alanı daha küçük alana sığar. Kromatik ve diatonik varyantlar ayrıca ayrılır; diatonik çalgılarda körüğün açılıp kapanması farklı ses verir.

Sol el genellikle bas ve hazır akor sistemiyle çalışır: kök sesler ve majör, minör, yedili akorlar düğme olarak dizilidir. Konvertör sistemli çalgılarda bu düzen serbest bas moduna geçirilebilir ve klasik dağar çalınabilir.

Körük, akordiyonun asıl ifade aracıdır. Ses gücü, atak ve cümleleme körükle belirlenir; parmak yalnız perdeyi seçer.

Derslerimizde akordiyon çalışmasında körük erken dönemde ayrı bir başlıktır. Parmak düzeni oturmadan önce körük yönü ve basıncı çalışılır.