Kabak Gövde: İki Uzak Gelenekte Aynı Çözüm
Sitar ile kora, rezonans odası için aynı bitkiden yararlanıyor.
Bir çalgının rezonans odası çoğunlukla ağaçtan oyulur ya da ince tahtalardan birleştirilir. Birbirinden uzak iki gelenekte ise hazır bir biçim kullanıldı: kuru kabak. Hindistan'ın sitarı ile Batı Afrika'nın korası bu çözümü paylaşır.
Sitar'da kabak çalgının ana rezonans odası olarak duruyor. Çalgının kaddu adıyla anılan ana rezonans odası kabaktan yapılır; sap ve ön yüz için tik ya da tun ağacı kullanılır. Sapın üstünde tumba adı verilen ikinci bir kabak bulunabilir, ancak her çalgıda yer almaz.
Kora'da ise kabak ikiye kesilerek kullanılır. Büyük bir kabağın yarısı rezonans odası olarak kullanılır ve üzeri inek derisiyle kaplanır. Gerilen deri burada ses tahtası işini görür.
Bu seçimin dayanağı bitkinin kendi biçimidir. Kuru kabak hafif, sert ve içi boş bir kabuk bırakır; eğimli yüzeyi de iç yansımaları dağıtır. Aynı sonucu ağaçtan elde etmek oyma ya da birleştirme işi ister. Kabağın kurutulması ve içinin temizlenmesi de ayrı bir işçilik gerektirir.
İki geleneğin aynı malzemeye varması rastlantı sayılmaz. Her iki coğrafyada da kabak yerel olarak bulunuyordu ve işlenmesi çok az alet gerektiriyordu. Bir çalgının gövdesi, çoğunlukla yapıldığı yerde ne bulunduğunun kaydını tutuyor.
Soru ve cevap
Sitar'da kabak nerede kullanılır?
Kaddu adıyla anılan ana rezonans odası kabaktan yapılır. Sapın üstünde tumba adı verilen ikinci bir kabak bulunabilir, ancak her çalgıda yer almaz.
Kuru kabak niçin tercih edilir?
Hafif, sert ve içi boş bir kabuk bırakır; eğimli yüzeyi de iç yansımaları dağıtır. Aynı sonucu ağaçtan elde etmek oyma ya da birleştirme işi ister. Kabağın kurutulması ve içinin temizlenmesi de ayrı bir işçilik gerektirir.
Bu konunun dersi
DerslerimizGeleneksel Tezeneli ve Mızraplı Çalgılar