Klasik kemençe, Türk müziğinin yaylı çalgılarından biridir ve tekniğinde onu diğer yaylılardan ayıran belirgin bir özellik vardır: sesler, parmak ucuyla tele bastırılarak değil, tırnağın telin yanından dokunmasıyla elde edilir.
Bu teknik, tellerin sap üzerinde bir klavyeye oturmamasından kaynaklanır. Teller havada durur; parmak onları bastıramaz, yalnız yandan dokunarak titreşen uzunluğu belirler. Tırnağın telin yanına değmesi bu işi yapar.
Sonuç, kendine özgü bir tını ve büyük bir esnekliktir. Perde, tırnağın konumundaki çok küçük değişimlerle kayar; bu, koma perdelerini ve seyrin gerektirdiği ince ayarları mümkün kılar. Aynı özellik, entonasyonu tamamen kulağa bırakır.
Tırnak uzunluğu tekniğin parçasıdır. Çok kısa tırnak tele yeterince temas edemez; çok uzun tırnak denetimi zorlaştırır. Uygun uzunluk kişiye göre belirlenir ve düzenli olarak korunur.
Sol elin konumu, tırnakların tellere doğru açıyla gelmesini sağlayacak biçimde kurulur. El, sap boyunca kayarak pozisyon değiştirir ve bu kayma sırasında temas kesilmez.
Yay tekniği ayrı bir başlıktır. Kemençe yayı, tellerin altından değil üstünden geçirilir ve icracı yayı tutan elin parmaklarıyla kıl gerginliğini ayarlar. Bu, sesin rengini icra sırasında değiştirme imkânı verir.
Kemençe dik tutulur: gövde dizin üzerine oturur ve sap yukarı bakar. Bu tutuş, sol elin serbestçe kaymasına izin verir.
Tavır, kemençede en az teknik kadar belirleyicidir. Süslemeler, seslere yaklaşma biçimi ve cümlelerin bitirilişi geleneğin taşıdığı katmandır ve meşk yoluyla aktarılır.
Çalgının küçük gövdesine göre sesi taşıyıcıdır; klasik Türk müziği topluluklarında ezgiyi taşıyan çalgılardan biridir.
Bakımda tellerin durumu ve yay kılının bakımı düzenli olarak gözetilir.
Öğrenimde işitme çalışması tekniğin ayrılmaz parçasıdır: çalınacak sesi önce kafada duymak gerekir.
Kemençenin üç teli arasında geçiş, çalgının hafifçe döndürülmesiyle yapılır. Bu döndürme hareketi, yayın doğru tele gelmesini sağlar ve akıcı olması gerekir; takılan bir geçiş, cümlenin akışını doğrudan keser.
Soru ve cevap
Kemençede parmak tele basmaz mı?
Kemençede parmak tele basmaz; teller havada durur, tırnağın telin yanından dokunması titreşen uzunluğu belirler.
Tırnak uzunluğu önemli mi?
Tırnak uzunluğu tekniğin parçasıdır: çok kısa tırnak temas edemez, çok uzun tırnak denetimi zorlaştırır; uygun uzunluk kişiye göre belirlenir.
Bu konunun dersi
DerslerimizKemençe Dersi