ANKANOM WhatsApp'tan yazın
Piyano ve klavyeli çalgılar

Klavsenden Piyanoya: Bir Dağar Nasıl Yer Değiştirdi?

Bach'ın klavye eserleri hangi çalgı için yazıldı sorusunun tek bir yanıtı yok.


On sekizinci yüzyılın ortasında klavyeli çalgı dünyası çeşitliydi: klavsen, klavikord, org ve yeni yeni yayılan çekiçli klavye bir arada kullanılıyordu. Besteciler çoğu zaman belirli bir çalgı adı yazmadı; "klavye için" ifadesi yaygındı.

Bu belirsizlik bugün bir icra sorusu üretir. Bach'ın Well-Tempered Clavier'i, Fransız Süitleri ya da Goldberg Varyasyonları hangi çalgıda çalınmalıdır? Tarihsel icra yaklaşımı klavsen ya da klavikordu tercih eder; piyano icracıları ise eserlerin modern çalgıda da bütünlüğünü koruduğunu savunur.

İki çalgı arasındaki temel fark dinamiktir. Klavsende tuş gücü sesi değiştirmez; vurgu, notanın uzunluğu ve zamanlamasıyla yapılır. Bir sesi öne çıkarmak için onu bir an geciktirmek ya da uzatmak gerekir. Piyanoda ise doğrudan güçle vurgulanır.

Bu fark piyanoda Bach çalan bir öğrenci için doğrudan bir sonuç taşır. Dinamik kullanılabilir ama fazlası dokuyu romantikleştirir. Yaygın yaklaşım, dinamiği bölüm düzeyinde — bir cümle daha güçlü, diğeri daha kısık — kullanmak ve nota içinde abartmamaktır.

Pedal da aynı biçimde sınırlıdır. Klavsende pedal yoktur; piyanoda ölçülü pedal kontrpuan hatlarının ayrı duyulmasını korur.

Süslemeler ayrı bir başlıktır. Dönem kaynaklarında tril, mordan ve grupetto işaretlerinin nasıl çalınacağı ayrıntılı olarak tarif edilir. Bu tarifler edisyondan edisyona değişir ve icracı bir karar vermek zorundadır.

Derslerimizde barok klavye dağarı çalgı farkı anlatılarak verilir. Öğrenci dinamiğin ve pedalın nerede durması gerektiğini, dönemin ses dünyasını bilerek karar verir.

Soru ve cevap

Piyanoda Bach çalmak doğru mu?

Yaygın ve kabul gören bir uygulamadır. Dinamik ve pedal ölçülü kullanıldığında eserin dokusu korunur; tarihsel icra ise dönem çalgılarını tercih eder.

Süslemeler nasıl çalınır?

Dönem kaynaklarına ve edisyonun önerisine göre. Tril çoğunlukla üst sesten başlar; ayrıntı besteciye ve döneme göre değişir, bu yüzden edisyon seçimi önemlidir.

Bu konunun dersi

DerslerimizPiyano Dersi