Geleneksel Nefeslilerde Register Açılımı
Aynı parmak düzeniyle bir oktav yukarı çıkmak, tamamen nefes işidir.
Geleneksel nefesli çalgıların çoğunda register geçişi mekanizmayla değil nefesle yapılır. Aynı parmak düzeni, hava hızı ve dudak açısı değiştirilerek farklı harmonikleri verir.
Fizik ilkesi bellidir. Bir hava sütunu temel frekansta titreşebileceği gibi, iki katı, üç katı ve daha yüksek harmoniklerde de titreşebilir. Hangi harmoniğin öne çıkacağı, hava akımının hızı ve yönüyle belirlenir.
Pratikte bu, aynı parmak düzeniyle bir oktav ve üstü yukarı çıkılabilmesi anlamına gelir. Neyde bu geçiş belirgindir; alt register, orta register ve üst register farklı dudak açıları ister. Geçiş noktaları en zor bölgelerdir. Register sınırında ses kararsızlaşır; kimi zaman alt, kimi zaman üst harmonik öne çıkar ve kırılma duyulur. Bu bölgenin kararlı hâle gelmesi ayrı bir çalışma gerektirir.
Çalışma yöntemi basittir ve sabır ister. Aynı parmak düzeninde alt ve üst register arasında yavaşça gidip gelmek, geçişin duyulmaz hâle gelmesini sağlar. Metronomla ve eşit sürelerle yapılır.
Üst register ayrıca entonasyon sorunu taşır. Harmonikler tam oktav aralıklarında değildir; icracı bu sapmayı dudak ve hava basıncıyla düzeltir.
Bu mekanizma, Batı nefeslilerindeki oktav anahtarının yaptığı işin elle yapılmasıdır. Anahtar kolaylık sağlar; elle yapılan geçiş ise ton üzerinde daha fazla denetim verir.
Derslerimizde register çalışması günlük programın sabit bir parçasıdır. Geçiş bölgeleri ayrı ayrı ve yavaş tempoda çalıştırılır.
Soru ve cevap
Üst register nasıl açılır?
Hava hızının artırılması ve dudak açısının değiştirilmesiyle. Parmak düzeni aynı kalır; geçiş bölgeleri ayrı ayrı ve yavaş çalışılır.
Üst registerde entonasyon neden kayıyor?
Harmonikler tam oktav aralıklarında değildir. Sapma, dudak açısı ve hava basıncıyla düzeltilir; bu ayar kulakla kurulur.
Bu konunun dersi
DerslerimizNey Dersi