Nefesli Halk Çalgılarında Eğitim Yolu
Bu çalgılarda ilk aşama teknik değil, ses çıkarabilmektir.
Nefesli halk çalgılarının eğitimi, Batı nefesli çalgılarından farklı bir eşikle başlar. Ney, dilsiz kaval ve sipsi gibi çalgılarda ilk engel ses çıkarmaktır ve bu aşama haftalar sürebilir.
Bu eşik motivasyon açısından risklidir. Kursiyer ilk haftalarda müzikal bir sonuç alamaz; sabır gerekir. Çalışmanın günlük ve kısa tutulması, bu aşamanın en verimli geçme yoludur. Uzun ve zorlayıcı seanslar dudak yorgunluğu üretir ve ilerlemeyi yavaşlatır.
Ses çıktıktan sonra ikinci aşama tonun kararlı hâle gelmesidir. Aynı ses her seferinde aynı kalitede çıkmalıdır; bu, dudak açısının ve hava basıncının otomatikleşmesi demektir. Üçüncü aşama perde ve register genişlemesidir. Çoğu geleneksel nefeslide üst register, dudak ve hava basıncı denetimiyle açılır; parmak düzeni aynı kalır.
Dördüncü aşama dağar ve tavırdır. Bu aşamada kayıt dinleme merkezî hâle gelir; süsleme dili ve yöresel tavır yazıyla değil işitsel olarak aktarılır.
Metot durumu çalgıdan çalgıya değişir. Ney için yazılı kaynak görece fazladır; sipsi, çifte ve bazı yerel çalgılar için sınırlıdır. Bu durumlarda usta-çırak ilişkisi ve kayıt arşivleri başlıca kaynaktır.
Çalgı edinme de bir konudur. Bu çalgılar seri üretilmez; iyi bir örnek bulmak zaman alır ve çoğu zaman bir ustadan sipariş edilir.
Derslerimizde nefesli halk çalgısı eğitimi bu dört aşamalı sıra izlenerek yürütülür. İlk aşamaya gereken süre tanınır ve kursiyer baskı altına alınmaz.
Soru ve cevap
Ses çıkmıyorsa ne yapmalı?
Günlük ve kısa çalışmayı sürdürmek. Bu aşama haftalar sürebilir; uzun ve zorlayıcı seanslar dudak yorgunluğu üretir ve ilerlemeyi yavaşlatır.
Çalgı nereden alınır?
Bu çalgılar seri üretilmez. İyi bir örnek çoğu zaman bir ustadan sipariş edilir; mümkünse denenerek seçilir.
Bu konunun dersi
DerslerimizKaval Kursu