Ney Yapımı: Kamış Seçimi ve Perde Delme
Doğal bir malzemeden standart bir çalgı çıkarmak, ölçü kadar seçim işidir.
Ney, Arundo donax kamışından yapılır. Bu kamış obua ve klarnet kamışlarının da malzemesidir; ney için ise işlenmemiş, bütün bir boğumlu parça kullanılır.
Seçim en kritik aşamadır. Kamışın dokuz boğumlu olması gelenekseldir; boğumlar arası mesafe düzenli, et kalınlığı dengeli ve iç çap uygun olmalıdır. Doğal malzeme olduğu için yüzlerce kamış arasından kullanılabilir olan azdır.
Kurutma uzun sürer. Kesilen kamış aylar, kimi zaman yıllar boyunca kurutulur. Yeterince kurumamış kamış çalışma sırasında çatlar ya da biçim değiştirir. Perde delikleri hesapla ve dinleyerek açılır. Ölçüler kuramsal olarak hesaplanabilir; ancak her kamışın iç çapı ve et kalınlığı farklı olduğu için son ayar kulakla yapılır. Delik çapının küçük bir farkı perdeyi kaydırır ve geri alınamaz.
Başpare, üflenen uca takılan parçadır ve genellikle boynuz ya da benzeri sert malzemeden yapılır. Kenar açısı ses üretimini doğrudan etkiler; keskinlik ve açı, üfleme kolaylığını belirler.
Uçlara ve boğum bölgelerine metal ya da boynuz halkalar takılır; bunlar hem çatlamayı önler hem kamışı korur.
Ney bakımı da ihmal edilemez. Nem farkları kamışı çatlatabilir; çalışma sonrası iç kurutulur ve çalgı sıcaklık değişimlerinden korunur.
Derslerimizde çalgı seçimi denenerek yapılır. Ölçü doğru olsa bile ses karakterinin kursiyere uyup uymadığı çalarak anlaşılır.
Soru ve cevap
İyi bir ney nasıl seçilir?
Denenerek. Ölçüler doğru olsa bile her kamışın iç çapı ve et kalınlığı farklıdır; ses karakteri ancak çalarak anlaşılır.
Ney nasıl korunur?
Nem ve sıcaklık değişimlerinden. Çalışma sonrası içi kurutulur; ani sıcaklık farkları ve doğrudan güneş kamışı çatlatabilir.
Bu konunun dersi
DerslerimizNey Dersi