ANKANOM WhatsApp'tan yazın
Nefesli çalgılar

Plunger: Lavabo Pompasından Sahneye

Bir temizlik aletinin müzik aracına dönüşmesi nasıl oldu?


Caz orkestralarının en tanınmış ses efektlerinden biri bir çalgı yapımcısının elinden çıkmadı. Plunger, adını taşıdığı aletin kendisidir: lavabo ve tuvalet pompalarının ahşap sapı sökülerek kullanılmaya başlandı.

Kullanımı basittir ve bu basitlik etkinin kaynağıdır. İcracı kauçuk kabı çan ağzının önünde tutar, açıp kapayarak sesin üstündeki tiz bölgeyi değiştirir. Sürdinlerin çoğu çana sabitlenirken plunger elde kalır; dolayısıyla tını sabit bir renk değil, cümle boyunca değişen bir hareket olur.

Büyük orkestralar bunu sahne düzeninin parçası hâline getirdi. Glenn Miller topluluğunda kullanılan kırmızı beyaz ahşap plunger o kadar tanındı ki kendi adıyla anılmaya başladı; yani mutfak dolabından çıkan bir alet, bir topluluğun görsel imzasına dönüştü.

Bugün de aynı mantık sürüyor. Üreticiler plunger biçiminde ürünler satıyor, ancak hırdavatçıdan alınmış kabı kullanmayı sürdüren icracılar da var; kauçuğun kalınlığı ve kabın derinliği, sesin ne kadar kapandığını doğrudan belirliyor. İki kap arasındaki fark ilk duyuşta ayırt ediliyor.

Sürdin ailesi içinde plunger'ın ayrı yeri buradan geliyor. Ötekiler çalgıya takılan parçalardır; plunger ise icracının elinde duran, her ölçüde başka bir konuma gelen bir araçtır.

Soru ve cevap

Plunger nasıl kullanılır?

İcracı kauçuk kabı çan ağzının önünde tutar ve açıp kapayarak sesin tiz bölgesini değiştirir. Sürdinlerin çoğu çana sabitlenirken plunger elde kalır.

Plunger gerçekten lavabo pompası mı?

Başlangıçta ahşap sapı sökülmüş lavabo ve tuvalet pompaları kullanıldı. Glenn Miller topluluğunda kullanılan kırmızı beyaz ahşap örnek kendi adıyla anılacak kadar tanındı.