Serbest Doğaçlama: Kuralsız Görünen Müzikte Kurallar
Önceden belirlenmiş malzeme olmadan çalmak, daha az değil daha fazla dinleme ister.
Serbest doğaçlama, önceden belirlenmiş tema, akor dizisi ya da biçim olmadan yapılan topluluk icrasıdır. 1960'larda hem caz hem çağdaş müzik çevrelerinde gelişti.
Yaygın yanılgı, bu müzikte kural olmadığıdır. Yazılı kural yoktur; buna karşılık icra sırasında sürekli işleyen bir karşılıklı sorumluluk vardır. Bir müzisyen bir malzeme sunar; diğerleri onu alır, dönüştürür ya da karşı çıkar. Her karar, o ana kadar duyulanlara verilmiş bir yanıttır.
Bu yüzden serbest doğaçlama, yapılı müzikten daha fazla dinleme ister. Yapılı müzikte ne geleceği kısmen bellidir; burada değildir. Dikkatin sürekli açık kalması gerekir. Topluluk büyüklüğü belirleyicidir. İkili ve üçlülerde her ses ayırt edilir ve diyalog nettir. Kalabalık topluluklarda doku yoğunlaşır; burada yaygın çözüm, herkesin sürekli çalmaması ve boşluk bırakmasıdır. Susmak, bu müzikte etkin bir karardır.
Malzeme olarak genişletilmiş teknikler sıkça kullanılır: çalgının alışılmadık bölgeleri, gürültü öğeleri, hazırlanmış çalgılar. Bunlar gösteri için değil, tını yelpazesini genişletmek için kullanılır.
Pedagojik olarak serbest doğaçlama, teknik seviyesi farklı kursiyerlerin bir arada çalışabildiği ender ortamlardan biridir. Ölçüt teknik yeterlilik değil, dinleme ve karar verme kalitesidir.
Yapılı doğaçlama ara bir yoldur: kısa kurallar belirlenir — belirli bir ses alanı, belirli bir süre, belirli bir dinamik — ve içerik serbest bırakılır. Bu, yeni başlayanlar için iyi bir giriştir.
Derslerimizde doğaçlama atölyeleri yapılı biçimden başlar. Kısa kurallar konur, sonra kademeli olarak kaldırılır.
Soru ve cevap
Serbest doğaçlamada kural var mı?
Yazılı kural yoktur ama karşılıklı sorumluluk vardır. Her ses, o ana kadar duyulanlara verilmiş bir yanıttır; keyfi çalma topluluk üretmez.
Nereden başlanır?
Yapılı doğaçlamadan. Belirli bir ses alanı, süre ya da dinamik gibi kısa kurallar konur; kurallar kademeli olarak kaldırılır.
Bu konunun dersi
DerslerimizOrkestra, Grup Koçluğu ve Combo