Thelonious Monk: Yanlış Görünen Notalar
Monk'un icrası uzun süre teknik yetersizlik sayıldı; sonra tersi anlaşıldı.
Thelonious Monk'un çalışı ilk duyulduğunda pek çok dinleyici için tuhaftı. Notalar beklenmedik yerlerde, aralıklar sert, ritim kesik kesikti. Dönemin yaygın yorumu teknik yetersizlikti. Bugün aynı icra, bilinçli bir estetik olarak değerlendiriliyor.
Monk'un armonisi disonansı kaçınılacak bir şey olarak görmez. İkili aralıklar, artırılmış akorlar ve beklenmedik ikameler doğrudan kullanılır. Bu sesler süs değil, cümlenin kendisidir.
Ritmik yaklaşımı da ayrıdır. Boşluk kullanır; bir cümleyi bitirip beklemek onun icrasında sık görülür. Caz piyanosunda yoğun nota akışının ölçüt sayıldığı bir dönemde bu, dikkat çeken bir tercihti.
Besteleri caz dağarının merkezindedir. Round Midnight en çok kaydedilen caz parçalarından biridir; Straight No Chaser, Blue Monk, Well You Needn't ve Epistrophy standart hâline geldi. Bu bestelerin ortak özelliği, çalınması kolay görünüp müzikal olarak talepkâr olmalarıdır.
Besteleri üzerinde çalışmak, doğaçlama öğrencisi için ayrı bir sınavdır. Alışılmış kalıplar bu dizilerde işlemez; icracı, parçanın kendi malzemesinden cümle kurmak zorunda kalır. Bu yüzden caz eğitiminde Monk dağarı bilinçli olarak kullanılır.
John Coltrane'in 1957'de Monk topluluğunda geçirdiği süre, kendi ifadesiyle dönüştürücü oldu. Monk'un armoniyi açıklama biçimi ve bir sesin akorun neresinde durduğunu göstermesi, Coltrane'in sonraki çalışmalarını doğrudan etkiledi.
Derslerimizde doğaçlama çalışmasına farklı armonik yapılar bilinçli olarak dahil edilir. Alışılmış dizilerin dışına çıkmak, kalıp ezberinin sınırını gösterir.
Soru ve cevap
Disonans hata mı?
Bağlama göre. Disonans müzikal bir araçtır; çözülmesi zorunlu değildir. Monk'un icrasında sert aralıklar süs değil cümlenin kendisidir.
Monk besteleri neden zor?
Alışılmış caz kalıpları bu dizilerde işlemez. İcracı, parçanın kendi ezgisel ve armonik malzemesinden cümle kurmak zorunda kalır.
Bu konunun dersi
DerslerimizPiyano Dersi