Yaylı Tanburun İcadı
Tezeneli bir çalgının yayla çalınması fikri, klasik topluluğa yeni bir renk kattı.
Yaylı tanbur, tanbur gövdesinin ve sapının yayla çalınmak üzere uyarlanmasıyla ortaya çıkmış bir çalgıdır. On dokuzuncu yüzyılda kullanılmaya başlandığı kabul edilir.
Fikrin gerekçesi ses süresidir. Tezeneli tanburda ses vuruştan sonra söner; uzun ve bağlı ezgi hatları kurmak mümkün değildir. Yay, sesin süresiz uzatılmasını sağlar ve çalgıyı insan sesine yaklaştırır.
Yapısal olarak yaylı tanbur, tezeneli tanburdan birkaç noktada ayrılır. Köprü daha yüksek ve daha kavislidir; yayın tek tele ulaşabilmesi için gereklidir. Tel sayısı ve kalınlığı farklı düzenlenir. Sap uzunluğu ve perde düzeni korunur. Çalma biçimi dizin üstünde ve dik tutularak yapılır. Sol el tanbur perdelerini kullanır; sağ el yayı yönetir. İki teknik bilgi bir arada gerekir.
Tonu derin ve uzun sönümlüdür; klasik toplulukta pes bölgeyi ve sürekli hattı taşır. Taksimde çalgının uzun nefesli karakteri öne çıkar.
Çalgı bugün klasik Türk müziği topluluklarında ve konservatuvar programlarında kullanılıyor. Dağarı hem klasik saz eserlerini hem bu çalgı için yazılmış yeni eserleri kapsıyor.
Uzun sap, yaylı icrada ek bir zorluk üretir: pozisyon geçişleri uzun mesafelidir ve sol el konumlarının ayrıntılı çalışılmasını gerektirir.
Derslerimizde yaylı tanbur eğitimi sol el perde bilgisi ile yay tekniğinin ayrı ayrı kurulmasıyla başlar. Birleştirme bu iki temel oturduktan sonra yapılır.
Soru ve cevap
Yaylı tanbur neden geliştirildi?
Tezeneli tanburda ses vuruştan sonra söner. Yay, sesin uzatılmasını ve bağlı ezgi hatlarının kurulmasını sağlar.
Tezeneli tanbur bilen yaylıya kolay geçer mi?
Sol el perde bilgisi aktarılır ama yay tekniği baştan kurulur. İki beceri ayrı ayrı çalışılıp sonra birleştirilir.
Bu konunun dersi
DerslerimizYaylı Tambur Kursu