Dünyanın Yaylı Halk Çalgıları
Aynı temel fikir, her coğrafyada farklı bir çözüm üretti.
Yayla çalma fikri dünyanın büyük bölümüne yayıldı ve her bölgede yerel malzemeler ve yerel müzikal ihtiyaçlarla biçimlendi.
Hindistan'da sarangi, kalın boyunlu ve deri kapaklı bir çalgıdır. Üç ana telin altında otuzu aşkın rezonans teli bulunur; bunlar çalınmaz, yalnız titreşerek zengin bir fon üretir. Perde parmak ucuyla değil tırnağın yanıyla basılır.
Çin'de erhu iki tellidir ve yay iki telin arasından geçer; yay çalgıdan çıkarılamaz. Gövde küçük ve deri kapaklıdır; ton nazal ve insan sesine yakındır. Moğolistan'da morin huur, at başı biçimli burgu kutusuyla tanınır. İki teli at kılından örülür; her tel yüzlerce kıldan oluşur. Ton geniş ve pürüzlüdür. Norveç'te hardingfele, keman ailesinden gelir ama altında rezonans telleri taşır. Bu teller çalınmaz; sempatik titreşimle çalgının tınısını zenginleştirir.
İsveç'te nyckelharpa, tuşlarla perdelenen bir yaylı çalgıdır; tuşa basmak teli kısaltır. Yaylı çalgıyla klavyeli mantığın birleşimidir.
Ortak öğeler dikkat çekicidir: deri kapak, dik tutuş, rezonans telleri ve nazal ton, birbirinden uzak coğrafyalarda tekrar eder. Bu benzerlik, doğrudan aktarımın yanında benzer akustik sorunlara benzer çözümler bulunmasıyla da açıklanır.
Bu çalgılar bugün dünya müziği projelerinde bir araya geliyor. Farklı akort ve perde sistemlerinin birlikte kullanılması, düzenleme açısından çözülmesi gereken somut bir sorun.
Derslerimizde farklı gelenekler karşılaştırmalı olarak tanıtılır. Ortak çözümler ve ayrışmalar, kursiyerin kendi çalgısını daha iyi anlamasını sağlar.
Soru ve cevap
Rezonans teli nedir?
Çalınmayan, yalnız sempatik titreşimle ses veren tellerdir. Sarangi ve hardingfele gibi çalgılarda tınıyı zenginleştirir ve uzun bir fon üretir.
Farklı gelenekler birlikte çalabilir mi?
Çalabilir ama akort ve perde sistemi farkları düzenlemeyle çözülmelidir. Ortak bir perde referansı ve uyumlu bir dağar seçimi gerekir.
Bu konunun dersi
DerslerimizKemençe Dersi