Apoyando ve Tirando: İki Vuruşun Tarihi

Klasik gitarda sağ el parmağı tele iki şekilde vurur. Apoyandoda parmak teli çalar ve bir sonraki telin üstüne yaslanarak durur. Tirandoda parmak teli çalar ve havada kalır, komşu tele değmez. Aradaki fark küçük görünür; sonuç belirgindir.

Apoyando daha kalın, daha güçlü ve daha odaklı bir ton verir. Parmak telin içine doğru çalıştığı için telin titreşimi kapağa daha verimli aktarılır. Ezgi hatlarında, ölçeklerde ve öne çıkması gereken seslerde kullanılır. Tirando ise arpejlerin ve çok sesli dokuların vuruşudur; komşu tellerin açık kalmasını gerektiren her yerde zorunludur.

Apoyandonun tekniğe yerleşmesi Tárrega kuşağına bağlanır. On dokuzuncu yüzyılın ilk yarısında Sor ve Aguado'nun yöntemlerinde bu vuruş ayrı bir başlık değildi. Torres'in büyüttüğü gövde daha fazla ses hacmi taşıyabilir hâle gelince, o hacmi kullanacak bir vuruş arandı; apoyando bu arayışın yanıtıdır. Segovia kuşağında ölçeklerin standart vuruşu olarak kesinleşti.

Yirminci yüzyılın ikinci yarısında dengeli bir eleştiri geldi. Sürekli apoyando kullanmanın sağ eli sertleştirdiği, hızı sınırladığı ve ton çeşitliliğini azalttığı görüldü. Bugün pek çok icracı ölçekleri tirandoyla, iyi bir açı ve tırnak desteğiyle apoyandoya yakın bir hacimde çalabiliyor. Bu, tekniğin değil ölçütün değişmesidir: hedef vuruş biçimi değil, çıkan sestir.

İki vuruş arasında geçiş, sağ el bileğinin konumuna bağlıdır. Bilek fazla düşükse apoyando zorlaşır, fazla yüksekse tirando incelir. Ders odasında çoğu sağ el sorunu vuruş seçiminden değil bilek açısından kaynaklanır.

Çalışma yöntemi basittir ve sıkıcıdır: aynı ölçek önce apoyando, sonra tirando çalınır ve iki kayıt karşılaştırılır. Fark duyulmuyorsa vuruş henüz oturmamıştır. Fark duyuluyorsa, hangi müzikal durumda hangisinin gerektiği tartışılabilir.

Derslerimizde bu ayrım ilk yıl içinde verilir ve eser seçimiyle birlikte pekiştirilir. Bir kursiyer ölçek etüdünde apoyando, arpej etüdünde tirando çalışır; iki vuruş birbirinin alternatifi değil, iki ayrı iştir.