Bansuri: Hareketli Parçası Olmayan Bir Flüt
Hindistan'ın bambu flütünde ne anahtar ne de akort edilebilir bir parça bulunuyor.
Hindistan'ın bansuri adlı flütü bambudan yapılır ve yandan üflenir. Üzerinde anahtar, kapak ya da hareketli herhangi bir parça bulunmaz; gövde tek bir bambu boğumundan çıkar. Bir kaynak onu, üzerinde delikleri açılmış ve hiçbir hareketli parçası bulunmayan bir bambu çubuğu olarak tanımlıyor.
Çalgının delik düzeni sadedir. Standart biçimde bir üfleme deliği ile altı parmak deliği bulunur ve başparmak için ayrı bir delik hiç açılmaz. Pek çok bansuride, diğer altı deliğin hizasından biraz kaydırılmış yedinci bir parmak deliği de yer alır.
Perde birbirini tamamlayan iki şeyle kurulur. Delikler kapatılıp açılarak ses seçilir, nefes denetimiyle de o sesin perdesi ayarlanır. Yarı kapatma ile nefes basıncı, dizideki ara sesleri ve kaydırmaları elde etmenin başlıca aracı hâline gelir.
Akort edilememesi doğrudan bir sonuç doğuruyor. Çalgı belirli bir temel sese göre yapılır ve başka bir tona geçmek doğrudan başka bir bansuri ister. İcracılar da ayrı boylarda yapılmış birkaç çalgıyı yanlarında birlikte taşır.
Sadelik burada bir sınır değil bir seçim gibi görünüyor. Hareketli parçası olmayan bir gövde, nefesle ve parmakla yapılan her ince ayarı doğrudan sese çevirir. Mekanik bir aracın hiç bulunmaması, perde denetimini bütünüyle icracının nefesine ve parmağına bırakıyor.
Soru ve cevap
Bansuride kaç delik bulunur?
Standart biçimde bir üfleme deliği ile altı parmak deliği bulunur ve başparmak için delik açılmaz. Pek çok bansuride, diğer altı deliğin hizasından biraz kaydırılmış yedinci bir parmak deliği de yer alır.
Çalgı akort edilebilir mi?
Hareketli parçası olmadığı için akort edilemez; belirli bir temel sese göre yapılır. İcracılar da ayrı boylarda yapılmış birkaç çalgıyı birlikte taşır.
Bu konunun dersi
DerslerimizGeleneksel Tezeneli ve Mızraplı Çalgılar