Benny Goodman: Klarnetin İki Dünyası

Klarnet on sekizinci yüzyılın ikinci yarısında orkestraya girdi ve Mozart'tan itibaren ciddi bir solo dağara kavuştu. Yirminci yüzyılda ise ikinci bir hayat kazandı: caz. Benny Goodman'ın kariyeri bu iki hattın kesiştiği yerde durur.

Goodman 1930'larda swing döneminin en tanınan orkestra şefi ve solistiydi. 1938'de Carnegie Hall'da verdiği konser, caz müziğinin klasik konser salonuna kabul edilmesinde simgesel bir andır. Aynı dönemde topluluğunda siyah ve beyaz müzisyenleri birlikte çalıştırması, ayrımcılığın yasal olduğu bir ülkede açık bir tavırdı.

Klasik tarafta Bartók'un Contrasts'ını sipariş etti; eser klarnet, keman ve piyano için yazıldı ve üçlü kaydı yapıldı. Copland'ın Klarnet Konçertosu da onun siparişidir. Weber ve Mozart konçertolarını kaydetti. Bu kayıtlar teknik olarak tartışıldı; klasik çevre üslubunu yeterince "klasik" bulmadı, caz çevresi ise bu yönelimi gereksiz saydı.

İki dünya arasındaki teknik farklar gerçektir. Klasik klarnet icrası eşit ton, ölçülü vibratosuz ses ve kesin entonasyon ister. Caz icrası ton bükmeyi, sesi kaydırmayı ve daha serbest bir zaman duygusunu gerektirir. Ağızlık ve kamış tercihleri bile farklılaşır.

Goodman'ın kendi çalışması bu farkı kapatmaya yönelikti; klasik teknik üzerine çalıştı ve hocalardan ders aldı. Sonuç, her iki alanda da çalabilen ama hiçbirinde tam yerleşmeyen bir konum oldu. Bu, tür geçişkenliğinin bedelini gösteren öğretici bir örnektir.

Klarnetin caz içindeki yeri swing sonrası daraldı; bebop döneminde saksofon öne çıktı. Yine de New Orleans geleneğinde ve çağdaş icracılarda klarnet sürüyor.

Derslerimizde klarnet eğitimi klasik teknik üzerine kurulur; caz üslubu isteyen kursiyerde ton bükme ve doğaçlama ayrı bir hat olarak eklenir.