Chet Atkins ve Merle Travis: Parmak Stilinin Yerleşmesi
Bir gitarın aynı anda hem bas hem ezgi çalması, bu iki isim sayesinde standart hâline geldi.
Tek bir gitarın kendi kendine eşlik etmesi eski bir fikirdir; klasik gitarın bütün dağarı bunun üstüne kuruludur. Amerikan kır müziğinde aynı fikrin kendi çözümü gelişti ve iki isimle anıldı: Merle Travis ve Chet Atkins.
Travis'in yöntemi başparmağa dayanır. Başparmak bas tellerde sabit ve sönümlü bir vuruş taşır; sağ elin avuç kenarı telleri hafifçe susturur, böylece bas kuru ve davul benzeri duyulur. Üstte bir ya da iki parmak ezgiyi çalar. Sonuç, tek gitardan çıkan iki katmanlı bir dokudur. Kentucky'nin maden bölgesinde yaygın olan bu vuruş, Travis'in adıyla anılır oldu.
Atkins aynı yöntemi aldı ve genişletti. Başparmak plektrumu ve üç parmakla çalıştı; ezgi hattına armonik zenginlik, kromatik geçişler ve caz akorları ekledi. Nashville'de hem icracı hem yapımcı olarak çalıştı; ürettiği kayıt estetiği bir dönemin kır müziği sesini belirledi.
Atkins'in etkisi çalgı tasarımına da uzanır. Gretsch ile geliştirdiği modeller, geri beslemeyi azaltan ve temiz tonu koruyan yapılardı. Sonraki kuşakta Tommy Emmanuel gibi icracılar bu geleneği sürdürdü ve akustik gitarın tek başına konser taşıyabileceğini gösterdi.
Teknik olarak parmak stili, sağ elin bağımsızlığı üzerine kurulur. Başparmak sabit bir ritim taşırken diğer parmakların serbest hareket etmesi, piyanodaki el bağımsızlığına benzer bir iş gerektirir. Bu yüzden çalışma da benzer yürür: önce yalnız başparmak, ardından yalnız ezgi, sonra ikisi yavaş tempoda birleştirilir.
Bu üslubun klasik gitarla ortak noktası çoktur. İkisi de sağ elin çok sesli düşünmesini ister; ikisi de vuruş noktası ve sönümleme kararlarıyla ton üretir. Farkı, ritmik sürekliliğin baskın olmasıdır.
Derslerimizde parmak stili, bağımsızlık çalışmalarıyla başlar. Bas vuruşu metronomla oturmadan ezgi eklenmez; aksi hâlde iki katman birbirinin içine geçer ve doku duyulmaz.
Soru ve cevap
Parmak stili için özel gitar gerekir mi?
Gerekmez. Akustik, klasik ya da elektro gitarda çalışılabilir. Bas tellerin sönümlenmesi için sağ el avuç kenarının rahat konumlanabildiği bir gövde işi kolaylaştırır.
Başparmak vuruşu nasıl çalışılır?
Önce tek başına, metronomla ve sönümlü olarak. Ezgi ancak bas vuruşu bilinç gerektirmeden sürdüğünde eklenir.
Bu konunun dersi
DerslerimizKlasik Gitar Dersi