Cinuçen Tanrıkorur: İcracı, Besteci, Yapımcı
Aynı kişinin çalgıyı yapması, çalması ve onun için beste yazması nadir bir birleşimdir.
Cinuçen Tanrıkorur, yirminci yüzyılın ikinci yarısında Türk müziğinin çok yönlü isimlerinden biriydi. Ud icracısıydı, besteciydi, ud yapımıyla ilgilendi ve müzik üzerine yazdı.
İcra anlayışı geleneksel üsluba bağlıdır. Taksimlerinde makam seyri belirgin biçimde kurulur; süslemeler klasik geleneğin dilinden gelir. Ton olarak yumuşak ve konuşkan bir ses tercih etti.
Bestecilik tarafında geniş bir dağar bıraktı: saz eserleri, şarkılar, dinî eserler. Klasik biçimleri kullandı ve bu biçimlerin yirminci yüzyılda da üretken olabileceğini gösterdi.
Çalgı yapımıyla ilgilenmesi icrasını doğrudan etkiledi. Udun tekne biçimi, kapak kalınlığı ve tel düzeninin ses üzerindeki etkilerini kendi deneyleriyle inceledi. İcracının çalgısını teknik olarak tanıması, ton arayışında somut bir avantaj sağlar.
Yazıları da kayda değer. Türk müziğinin kuramı, notasyon sorunları ve eğitim üzerine yazdı; tartışmalı görüşleri açıkça savundu.
Çok yönlülük, müzik alanında giderek azalan bir özellik. Uzmanlaşma derinlik sağlar; buna karşılık çalgıyı, dağarı ve kuramı birlikte bilen bir müzisyenin kararları daha bütünlüklü olur.
Derslerimizde kursiyerin çalgısını tanıması teşvik edilir. Kapak, tel, mızrap ve akort değişkenlerinin ton üzerindeki etkisi uygulamalı olarak gösterilir.
Soru ve cevap
İcracı çalgı yapımını bilmeli mi?
Zorunlu değil ama yararlı. Kapak, tel ve akort değişkenlerinin ton üzerindeki etkisini bilmek, çalgı seçimini ve ton arayışını kolaylaştırır.
Klasik biçimlerde bugün beste yapılır mı?
Yapılır. Peşrev, saz semaisi ve şarkı gibi biçimler yirminci yüzyılda da kullanıldı ve üretken kaldı.
Bu konunun dersi
DerslerimizUd Dersi