Combo Dersi: Küçük Toplulukta Ne Öğrenilir?

Combo, dört ile altı kişilik küçük bir topluluktur ve çoğu zaman her partide tek bir icracı bulunur. Bu tek olma durumu, orkestradan temel farkı yaratır: orkestrada bir kişinin sustuğu fark edilmeyebilir, comboda o partinin tamamı susar.

Bu yüzden comboda öğrenilen ilk şey sorumluluktur. Her icracı kendi partisinin tek sahibidir; girişini kaçırırsa kimse örtmez. Bu, bireysel derste hiç karşılaşılmayan bir baskıdır ve ilk provalarda çoğu kursiyeri zorlar. Birkaç prova sonunda ise dikkatin niteliğini değiştirir.

İkinci öğrenilen şey roldür. Comboda her çalgının belirli bir işi vardır ve bu iş parçadan parçaya değişir. Bas ve davul zemini kurar; armoni çalgısı — piyano ya da gitar — akor yapısını taşır; melodi çalgısı ezgiyi söyler. Aynı icracı bir bölümde solist, bir sonrakinde eşlikçi olur. Bu geçişi yapabilmek, tek başına çalışırken öğrenilmeyen bir beceridir.

Üçüncüsü dinamik dengedir. Küçük toplulukta herkesin kendini duyurmaya çalışması, kısa sürede duyulmayan bir yığın üretir. Çözüm, kimin ne zaman öne çıkacağının kararlaştırılmış olmasıdır. Solo alan geri kalanlardan bir adım öndedir; solo bitince aynı icracı geri çekilir.

Dördüncüsü giriş ve bitiştir. Comboda parçayı kimin sayacağı, nereden başlanacağı ve nasıl biteceği önceden kararlaştırılır. Bu kararlar yazılmadığında her prova aynı yerde takılır. Basit bir düzen kâğıdı — giriş, bölüm sırası, solo sırası, bitiş — provanın yarısını kurtarır.

Beşincisi doğaçlamaya giriştir. Combo, doğaçlamanın öğrenildiği en doğal ortamdır çünkü ölçek çalışması burada bir işe yarar. Kursiyer, üzerinde çalıştığı akor dizisinin gerçek bir grupla nasıl duyulduğunu görür. İlk aşamada doğaçlama tamamen serbest bırakılmaz; ezginin süslenmesiyle başlanır, kademeli açılır.

Combo çalışması için gereken düzey, sanıldığından düşüktür. Basit bir blues formu ya da iki akorlu bir parça, birkaç ay çalışmış kursiyerler için uygundur. Önemli olan parçanın zorluğu değil, partilerin düzeye göre yazılmış olmasıdır.

Prova disiplini de ayrı bir kazanımdır. Provaya hazırlıksız gelen bir üye herkesin zamanını harcar ve bu, söylenmeden anlaşılır. Comboda çalışan kursiyerlerin bireysel çalışma düzeni de çoğu zaman bu nedenle düzelir.

Son olarak combo, kursiyerin kendi düzeyini gerçekçi görmesini sağlar. Tek başına çalışırken ilerleme soyut kalır; bir grupta çalınabilen bir parça ise somut bir ölçüdür.

Derslerimizde orkestra, grup koçluğu ve combo çalışmaları belirli bir yeterliliğe ulaşan kursiyerler için eğitmen eşliğinde yürütülmektedir.