Deşifre: Notaya Bakıp Çalabilmek Nasıl Kazanılır?

Deşifre, daha önce görmediği bir notayı ilk okuyuşta çalabilmektir. Bu beceri çoğu zaman çalgı çalışmasının kendiliğinden bir sonucu sanılır ve ayrıca çalışılmaz. Sonuç şudur: yıllarca çalışmış, zorlu eserler çalabilen ama basit bir notayı açıp çalamayan kursiyerler.

Deşifrenin ayrı çalışılması gerekir. Kullandığı beceri farklıdır. Bir eseri çalışmak, tek bir metni defalarca tekrar ederek kusursuzlaştırmaktır. Deşifre ise akıcılığı korumak pahasına ayrıntıdan vazgeçmektir. İki hedef birbirinin tersidir ve aynı çalışmayla gelişmezler.

Deşifrenin üç bileşeni vardır. Birincisi göz taramasıdır: göz çalınan yerin bir adım ilerisini okur. Bu, okuma hızını belirleyen asıl etkendir ve alışkanlıkla gelişir.

İkincisi kalıp tanımadır. Deneyimli okuyucu notaları tek tek değil, gruplar hâlinde görür: bir arpej, bir ölçek parçası, bilinen bir akor. Bu gruplar tanındığında okunacak birim sayısı birden aza iner.

Üçüncüsü el-göz ayrılığıdır: klavyeye bakmadan çalabilmek. Gözün klavyeye inip kalkması, okuma zincirini her seferinde koparır. Bu, kademeli olarak kazanılır — önce kısa aralıklar, sonra tüm pasaj.

Çalışma yöntemi kısadır ve günlüktür. Her gün birkaç dakika, düzeyin bir tık altında ve daha önce görülmemiş bir metin baştan sona çalınır. Kurallar üçtür: durulmaz, geri dönülmez, hata düzeltilmez. Amaç temiz çalmak değil, akışı korumaktır.

Başlamadan önce yapılacak kısa bir ön inceleme deşifreyi belirgin biçimde kolaylaştırır. Ton, ölçü, tempo, en zor görünen ölçü ve tekrar eden bölümler yarım dakikada gözden geçirilir. Bu alışkanlık, sınavlarda da doğrudan işe yarar.

Zorluk seçimi kritiktir. Deşifre malzemesi, çalışılan dağardan belirgin biçimde kolaydır. Kendi düzeyinde bir metinle yapılan deşifre, akış sağlanamadığı için amacına ulaşmaz.

Eşlikle deşifre ayrı bir kazanç sağlar: bir başkasıyla birlikte okurken durmak mümkün değildir, bu da akış zorunluluğunu doğal olarak kurar. Dört el piyano dağarı bu amaç için idealdir.

Deşifrenin uzun vadeli karşılığı bağımsızlıktır. Notayı açıp çalabilen kursiyer yeni dağarı kendi keşfeder; ders, eserin tarif edildiği bir saat olmaktan çıkar.