Piyanoda El Bağımsızlığı: İki El Neden Ayrı Çalışılır?

Piyanoya başlayan hemen her kursiyer bir noktada aynı duvara çarpar: sağ el kendi başına, sol el kendi başına çalınabilmektedir, ancak birlikte çalındığında biri diğerini bozmaktadır. Bu, el becerisiyle ilgili bir sınır değildir; iki ayrı hareketin aynı anda yönetilmesiyle ilgili bir öğrenme aşamasıdır.

Beyin, iki eli farklı işlerle görevlendirmeye doğal olarak eğilimli değildir. Günlük hayatta eller neredeyse hep birlikte ve benzer işlerde çalışır. Piyano ise tersini ister: bir el ölçülü bir eşlik taşırken diğerinin serbest bir ezgi söylemesi, bir el bağlı çalarken diğerinin kesik çalması.

Birleştirme, ayrı ayrı kalıplaşmeden yapılmaz. Erken birleştirilen bir pasajda iki el birbirine kilitlenir; sağ eldeki her aksama sol ele geçer. Bir kez bu şekilde öğrenilen bir pasajı sökmek, baştan doğru çalışmaktan uzun sürer.

Doğru sıra dört adımdır. Birinci adımda her el ayrı ayrı, hedef temponun altında ve tam hareketle çalışılır. Bu aşamada parmak numarası kesinleştirilir ve yazılır.

İkinci adımda eller ayrı çalışmayı sürdürürken diğer elin ritmi eşlik eder: sol el çalarken sağ elin ritmi dize vurulur ya da sayılır. Böylece iki el hiçbir zaman birbirinden tümüyle kopmaz; zaman ilişkisi kurulmuş olur.

Üçüncü adımda birleştirme çok yavaş ve çok kısa bölümlerle yapılır. İki ölçü birleştirilir, oturunca dört ölçüye çıkılır. Tam pasajı doğrudan birleştirmek, bu aşamanın sık yapılan hatasıdır.

Dördüncü adımda tempo kademeli yükseltilir. Hata çıktığında bir adım geri inilir ve orada birkaç temiz tekrar yapılır.

Bu sıranın dışında işe yarayan birkaç yardımcı yöntem vardır. Birincisi, bir eli sessiz çalmaktır: parmaklar tuşa iner ama ses çıkarmayacak kadar hafif. Böylece hareket korunur, dikkat diğer ele kayar. İkincisi, elleri farklı dinamiklerde çalmaktır — bir el hafif, diğeri belirgin. Bu, her elin ayrı bir kimlik kazanmasını sağlar.

Üçüncüsü, elleri değiş tokuş etmektir: sağ elin partisini sol elle, sol elinkini sağ elle çalmak. Zor görünür, ancak iki elin aynı bilgiye sahip olmasını sağlar ve bağımsızlığı hızlandırır.

Bağımsızlık yalnız notaların ayrılığı değildir. Asıl zorluk, iki elin farklı artikülasyon ve farklı dinamik taşımasıdır. Bir elin bağlı, diğerinin kesik çaldığı bir pasaj, aynı notalar kolay olsa bile ayrıca çalışılmayı gerektirir.

Akordiyonda ve org ailesinde aynı ilke geçerlidir ve bir kat daha karmaşıktır; orada körük ya da pedal üçüncü bir bağımsız iş olarak devreye girer.