Pedal: Ne Zaman Basılır, Ne Zaman Bırakılır?

Piyanoda pedal, kursiyerlerin çoğunda erken ve denetimsiz kullanılır. Ses dolgunlaştığı için hoş gelir; ne zaman bırakılacağı ise çalışılmadığı için sesler birbirine karışır. Ortaya çıkan bulanıklık, teknik bir eksiklik gibi değil, piyanonun doğal sesi gibi algılanır.

Sağ pedalın yaptığı iş bellidir: tellerin üzerindeki keçeleri kaldırır, böylece tuş bırakıldıktan sonra da ses devam eder ve diğer teller de titreşir. Bunun iki sonucu vardır — ses uzar ve zenginleşir, ama aynı anda çalınan her şey üst üste birikir.

Pedalın asıl kuralı basmak değil bırakmaktır. Armoni değiştiğinde pedal bırakılır ve yeni armoniyle birlikte yeniden basılır. Bu hareket, ayağın notayla birlikte değil, notadan hemen sonra inmesiyle yapılır; buna gecikmeli pedal denir ve piyano tekniğinin temel becerilerinden biridir.

Gecikmeli pedalın çalışılma yöntemi basittir. İki akor art arda çalınır. Birinci akor basılır, pedal ayak hâlâ yukarıdayken çalınır, sonra ayak iner. İkinci akor çalınmadan hemen önce ayak kalkar, akor çalınır, ayak tekrar iner. Böylece iki armoni birbirine karışmaz ama ses de kesilmez.

Pedalın ne zaman kullanılacağı üsluba göre değişir. Barok dağarda pedal çoğu zaman hiç kullanılmaz ya da çok sınırlı kullanılır; klasik dönemde temkinli, romantik dönemde ise geniş kullanılır. Aynı pasajın farklı dönemlerde farklı pedallanması, bir tercih değil üslup gereğidir.

Yarım pedal ve çeyrek pedal, ileri aşamada devreye girer: ayağın tam inmemesi, sesin kısmen uzamasını sağlar. Bu, özellikle bas seslerin uzatılıp tiz seslerin temiz kalması gereken yerlerde kullanılır.

Sol pedal ve orta pedal ayrı işler görür. Sol pedal sesi kısmaz, tınıyı değiştirir; kuyruklu piyanoda mekanizmayı kaydırarak daha az tele vurulmasını sağlar. Orta pedal her piyanoda bulunmaz ve yalnız basılı tutulan seslerin uzamasını sağlar.

Elektronik piyanolarda pedal davranışı modele göre değişir; basit bir açma kapama anahtarı, gerçek pedalın kademeli davranışını veremez. Sürekli değer okuyan bir pedal, çalışmanın karşılığını doğru yansıtır.

Kursiyerin kendi pedalını denetlemesi için asıl araç kulaktır — ve kulak yorulduğunda kayıt. Kendi icrasını kayıttan dinleyen kursiyer, çalarken duymadığı bulanıklığı hemen fark eder.