La 440: Bir Standardın Tarihi

Bugün la sesinin 440 hertz olduğu kabul edilir ve akort aletleri bu değere ayarlıdır. Bu standart göründüğü kadar eski değildir; yirminci yüzyılın ortasında uluslararası olarak benimsendi.

Öncesinde durum karışıktı. On yedinci ve on sekizinci yüzyılda şehirden şehre, hatta kilise ile opera evi arasında farklı perdeler kullanılıyordu. Bir org bir perdeye göre yapılmışsa, o şehirdeki bütün icra o perdeye uyuyordu. Barok icrada bugün kullanılan 415 hertz, bu tarihsel çeşitliliğin bir ortalamasıdır ve yaklaşık yarım ses pestir.

On dokuzuncu yüzyılda perde yükselme eğilimindeydi. Yüksek perde, çalgılara daha parlak bir ses veriyordu ve orkestralar birbiriyle yarışırcasına perdeyi yukarı çekti. Bunun bedelini şarkıcılar ödedi; aynı arya giderek daha yüksek perdeden söylenmek zorunda kalıyordu. Fransa 1859'da 435 hertzi yasayla belirledi; tartışma yine de sürdü.

1939'da ve sonrasında yapılan uluslararası toplantılarda 440 hertz üzerinde uzlaşıldı. Bugün bu değer standarttır ama mutlak değildir; bazı orkestralar 442 ya da 443 hertzde çalışır.

Bu tarih, tarihsel icra için doğrudan sonuç taşır. Bir barok eserin 415 hertzde çalınması, çalgı gerginliğini ve tınıyı dönemin ses dünyasına yaklaştırır. Şarkıcılar için de daha rahat bir alan açar.

Topluluk pratiğinde akort, provanın ilk işidir. Nefesliler ısındıkça perdesi yükselir; yaylılar ortam sıcaklığına göre değişir. Bu yüzden konser öncesi sahnede yeniden akort yapılır.

Derslerimizde akort ve perde referansı topluluk çalışmasının sabit bir parçasıdır. Kursiyer akort aletine bağımlı kalmadan referans perdeyi içten kurmayı da çalışır.