Django Reinhardt: İki Parmakla Kurulan Bir Dil
Django'nun sol elinde iki parmak çalışıyordu; teknik sınırı bir üsluba çevirdi.
1928'de bir karavan yangınında Django Reinhardt'ın sol elinin yüzük ve serçe parmakları kalıcı olarak zarar gördü. Yirmi yaşındaydı ve profesyonel olarak çalıyordu. Ardından geliştirdiği çalma biçimi, caz gitarının ayrı bir kolunu kurdu.
Sol elde iki sağlam parmakla çalmak, akor kalıplarının yeniden düşünülmesini gerektirdi. Django dört sesli akorları üç sese indirdi, hareketli iki sesli yürüyüşler kullandı, tek sesli hatlarda pozisyon geçişini olağandan sık yaptı. Zarar gören iki parmağı akorlarda sınırlı biçimde kullanabiliyordu; tek sesli hızlı pasajlarda ise iki parmakla çalışıyordu.
Bu sınır, hız pahasına değil hızla birlikte çalıştı. Kayıtlarındaki ölçek pasajları dönemin en hızlıları arasındadır. Sınırın ürettiği şey, kalıplardan kurtulmuş bir parmak düzenidir: alışılmış bir dizilim olmadığı için cümleler beklenmedik yerlere gider.
Quintette du Hot Club de France, 1934'te kemancı Stéphane Grappelli ile kuruldu ve Avrupa'nın caza kendi kanalından katkı verdiği ilk büyük örnek sayılır. Topluluk davulsuz ve piyanosuzdu; ritmi iki eşlik gitarı ve kontrbas taşıyordu. La pompe denen bu eşlik vuruşu, bugün manouche cazının tanınma işaretidir.
Çalgısı da üslubun parçasıydı. Selmer-Maccaferri gitarları, geniş gövdeli ve D biçimli ses deliği olan, akustik toplulukta duyulmak için tasarlanmış çalgılardı. Parlak ve kesici tonu, Django'nun cümlelerinin kalabalık bir eşliğin üstünden geçmesini sağladı. Bugün manouche çalan icracılar hâlâ aynı gövde tipini kullanıyor.
Django'nun bestelerinden Minor Swing, Nuages ve Daphne standart hâline geldi. Nuages özellikle öğreticidir: hızlı pasaj yoktur, bütün ağırlık cümleleme ve akor renklerindedir. Teknik gösteri olmadan da bir dilin kurulabileceğini gösterir.
Derslerimizde manouche üslubu, la pompe eşliği ve arpej temelli cümle kurma üzerinden çalışılır. Sınırın üslup ürettiği bu örnek, kursiyerin kendi el yapısıyla barışması için de iyi bir başlangıçtır.
Soru ve cevap
Manouche cazı için özel gitar gerekir mi?
Zorunlu değildir ama Selmer tipi gövde üslubun tonunu belirler. Eşlik vuruşunun kuru ve kesici duyulması bu gövde tipiyle kolaylaşır.
La pompe nedir?
Manouche cazının eşlik vuruşudur. Davulsuz toplulukta ritmi taşıyan, kısa ve boğuk akor vuruşlarına dayanan bir sağ el düzenidir.
Bu konunun dersi
DerslerimizElektro Gitar Kursu