ANKANOM WhatsApp'tan yazın
Piyano ve klavyeli çalgılar

Franz Liszt: İlk Modern Resital

Tek kişinin bütün bir akşamı taşıdığı konser biçimi, Liszt'in icadıdır.


On dokuzuncu yüzyılın başında konser programları karışıktı. Bir akşamda orkestra parçaları, arya, oda müziği ve solo bölümler yan yana çalınırdı. Tek bir icracının bütün akşamı taşıdığı bir program yoktu.

Franz Liszt 1830'ların sonunda bu biçimi kurdu. Sahneye tek başına çıktı, programı baştan sona kendisi çaldı ve bu düzeni "resital" diye adlandırdı. Piyanoyu sahneye yandan yerleştirerek kapağın sesi salona yansıtmasını sağladı ve dinleyicinin ellerini görmesini mümkün kıldı. Programı ezberden çalması da onunla yerleşti.

Bu değişiklikler bugün olağan görünüyor; döneminde radikaldi. Ezberden çalmak saygısızlık sayıldı, tek kişilik program fazla iddialı bulundu. Kısa sürede standart hâline geldi.

Teknik katkısı dağar üzerindendir. Transandantal Etütler ve Paganini Etütleri, piyano tekniğinin sınırlarını kaydırdı. Geniş sıçramalar, oktav dizileri, el çaprazlamaları ve tremololar bu eserlerle standart dağarcığa girdi. Aynı dönemde Érard mekanizması bu yazının çalınabilmesini sağlıyordu; teknik ve donanım birlikte ilerledi.

Düzenlemeleri ayrı bir başlıktır. Beethoven senfonilerinin tamamını piyanoya aktardı; Schubert şarkılarını, Wagner operalarından bölümleri düzenledi. Kayıt teknolojisi öncesinde bu düzenlemeler eserlerin yayılmasının başlıca yoluydu.

Son yıllarında yazdığı eserler beklenmedik biçimde sade ve deneyseldir. Tonaliteyi zorlayan, süssüz ve kısa parçalar yazdı; bu eserler yirminci yüzyıl müziğinin habercisi sayılır.

Derslerimizde ezberden çalma dinleti hazırlığının parçası olarak çalışılır. Ezber, tekrarla değil yapı analiziyle kurulur; eserin biçimi bilinmeden yapılan ezber sahnede güvenilir değildir.

Soru ve cevap

Ezber nasıl çalışılır?

Yapı analiziyle. Eserin bölümleri, armonik yürüyüşü ve dönüm noktaları bilinçli olarak öğrenilir; yalnız parmak tekrarına dayanan ezber sahnede güvenilir olmaz.

Liszt etütleri hangi seviyede?

İleri seviye. Oktav dizileri, geniş sıçramalar ve el çaprazlamaları ister; temel teknik yerleşmeden çalışıldığında gerginlik ve sakatlanma riski taşır.

Bu konunun dersi

DerslerimizPiyano Dersi