Geleneksel Yaylılar için Yeni Dağar
Bu çalgılar için bugün de eser yazılıyor; dağar kapanmış bir liste değil.
Geleneksel yaylı çalgıların dağarı uzun süre mevcut klasik eserlerle ve halk müziği ezgileriyle sınırlı kaldı. Bu çalgılar için özel olarak yazılmış yeni eser sayısı azdı.
Durum son kırk yılda değişti. Konservatuvar programlarının açılması, bu çalgıları çalan profesyonel icracı sayısını artırdı; artan icracı sayısı yeni dağar talebini doğurdu.
Üç yol izleniyor. Birincisi düzenlemedir: başka çalgılar için yazılmış eserlerin bu çalgılara uyarlanması. Bu, kısa vadede dağar açar ama çalgının kendi doğasını her zaman gözetmez. İkincisi sipariştir. İcracılar bestecilerden doğrudan eser istiyor. Bu, Batı geleneğindeki Segovia ve Rostropovich örneklerinin izlediği yoldur ve en verimli yöntem olarak görünüyor.
Üçüncüsü icracının kendi bestesidir. Geleneksel müzikte icracı ile besteci ayrımı zaten keskin değildir; pek çok icracı kendi eserlerini yazıyor.
Yeni dağarın teknik talepleri de çalgıları dönüştürüyor. Genişleyen ses alanı, daha hızlı pasajlar ve çok sesli dokular, yapımcıları köprü kavisi, tel sayısı ve gövde ölçüleri üzerinde denemeye yöneltiyor.
Bu süreç tartışmalıdır. Bir yanda çalgının olanaklarının genişlemesi, öte yanda geleneksel tavırdan uzaklaşma kaygısı duruyor. İki taraf da haklı sayılabilir; canlı bir gelenek her ikisini birden taşır.
Derslerimizde dağar hem geleneksel hem yeni eserleri kapsar. Kursiyerin kendi eserini yazması teşvik edilir.
Soru ve cevap
Geleneksel çalgı için yeni eser yazılır mı?
Yazılıyor. İcracıların bestecilerden sipariş etmesi ve kendi eserlerini yazması, dağarın son kırk yılda genişlemesini sağladı.
Yeni dağar geleneği bozar mı?
Bozmak zorunda değildir. Canlı bir gelenek hem mevcut dağarı taşır hem yeni üretimi barındırır; ölçüt, çalgının kendi diline saygı gösterilmesidir.
Bu konunun dersi
DerslerimizKemençe Dersi