Geleneksel Yaylılarda Metot Sorunu
Kulaktan öğrenilen bir çalgının yazılı yönteme kavuşması uzun sürdü.
Batı yaylı çalgılarının yüzyıllara yayılan bir metot literatürü vardır: kademeli metotlar, etüt dizileri, teknik incelemeler. Geleneksel yaylı çalgılarda bu literatür çok daha yenidir ve hâlâ gelişmektedir.
Nedeni aktarım biçimidir. Bu çalgılar usta-çırak ilişkisiyle ve kulaktan öğreniliyordu; yazılı yönteme ihtiyaç duyulmuyordu. Kurumsal eğitime girdiklerinde bu ihtiyaç doğdu.
Metot yazmanın kendine özgü güçlükleri var. Birincisi notasyondur: koma perdelerinin ve süslemelerin nasıl gösterileceği konusunda tam bir uzlaşma yoktur. İkincisi tavırdır; yöresel üslup farkları yazıya dökülemez ve bir metot hangi tavrı esas alacağına karar vermek zorundadır.
Üçüncüsü kademelendirmedir. Batı metotları teknik sorunları izole edip sıralar. Geleneksel dağarda böyle bir izolasyon geleneği yoktur; alıştırmalar yeni yazılmak zorundadır ve bu, dağarın kendi mantığından kopma riski taşır.
Bugün pek çok geleneksel çalgı için metot mevcut ve konservatuvar programlarında kullanılıyor. Ortak eğilim, yazılı yöntemi kayıt dinlemeyle birlikte yürütmektir; metot teknik zemini verir, tavır kayıttan öğrenilir.
Son yıllarda video kayıt bu alanda önemli bir araç hâline geldi. Sol el hareketi, yay açısı ve tutuş, yazıyla anlatılması güç olan konulardır ve görüntüyle doğrudan aktarılır.
Derslerimizde geleneksel yaylı eğitimi metot ve kayıt birlikte kullanılarak yürütülür. Teknik yazıyla, tavır dinleyerek öğretilir.
Soru ve cevap
Geleneksel çalgıda metot yeterli mi?
Tek başına yeterli değildir. Metot teknik zemini verir; tavır, süsleme ve zaman esnekliği kayıt dinlenerek öğrenilir.
Video kayıt neden yararlı?
Sol el hareketi, yay açısı ve tutuş yazıyla anlatılması güç konulardır. Görüntü bu bilgiyi doğrudan aktarır.
Bu konunun dersi
DerslerimizKemençe Dersi