Guarneri del Gesù: Stradivari'nin Karşı Ucu

Cremona'da Stradivari ile aynı yıllarda çalışan Bartolomeo Giuseppe Guarneri, etiketlerine koyduğu haç işareti nedeniyle del Gesù diye anılır. Stradivari'den yaklaşık kırk yaş küçüktü ve çok daha az çalgı bıraktı; bugüne kalan sayı yüz elli civarındadır.

İşçiliği Stradivari'nin yanında düzensiz görünür. F delikleri asimetriktir, kenar işleri kabadır, kalıplar arasında belirgin farklar vardır. Son yıllarındaki çalgılarda bu düzensizlik artar. Buna karşılık ton, özellikle güç ve karakter açısından, pek çok icracı tarafından tercih edilir. Düzgün işçilik ile iyi ses arasındaki ilişkinin doğrudan olmadığını gösteren en açık örnektir.

Del Gesù'nun ünü büyük ölçüde Niccolò Paganini üzerinden yayıldı. Paganini'nin "Il Cannone" adını verdiği keman bir del Gesù'dur ve adını ses gücünden alır. Paganini'nin sahnede yarattığı etki, kullandığı çalgının kalın ve güçlü tonuyla birlikte anıldı. Bu keman bugün Cenova'da korunuyor ve belirli aralıklarla çalınıyor.

Sonraki kuşaklarda Jascha Heifetz, Itzhak Perlman ve Isaac Stern del Gesù kullandı. Tercihin nedeni genellikle aynı biçimde anlatılır: çalgı büyük salonda daha fazla direniyor, forte bölgede sıkışmıyor. Stradivari'nin daha berrak ve dengeli tonuna karşılık del Gesù daha kalın ve dirençli tarif edilir.

Bu karşılaştırma öğretici bir noktaya işaret eder. İyi çalgı tek bir ölçüte göre belirlenmez; icracının tekniğiyle, çaldığı dağarla ve çaldığı salonla birlikte değerlendirilir. Oda müziği ağırlıklı çalan bir icracının tercihiyle konçerto çalan bir icracınınki aynı olmayabilir.

Del Gesù'nun düzensiz işçiliği, yapımcılık eğitiminde de tartışma konusudur. Kalıptan sapmanın bir hata mı yoksa bilinçli bir akustik karar mı olduğu kesin değildir; kalan çalgılar üzerinde yapılan ölçümler kalınlık dağılımının rastgele olmadığını gösteriyor.

Derslerimizde çalgı denemesi salonda yapılır. Ders odasında parlak duyulan bir çalgı, büyük bir salonda beklenenden zayıf kalabilir; karar, çalınacak yerde verilir.