ANKANOM WhatsApp'tan yazın
Gitar

Ida Presti: Yirminci Yüzyılın Gölgede Kalmış Virtüözü

Presti'nin tekniği çağdaşlarını şaşırtıyordu; adı bugün Segovia kadar bilinmiyor.


Ida Presti dokuz yaşında Paris'te ilk konserini verdi, on üç yaşında profesyonel olarak çalmaya başladı. Yirminci yüzyılın en donanımlı gitaristlerinden biri sayılır; yine de adı, aynı dönemde çalan erkek meslektaşlarının yanında ikinci sırada anılır. Bu asimetri, gitar tarihinin kendi körlüklerinden biridir.

Presti'nin tekniği iki noktada ayrışır. Birincisi sağ el hızıdır; ölçekleri, dönemin kayıtlarında duyulan en hızlı ve en eşit ölçeklerdendir. İkincisi tırnak biçimidir: alışılmadık biçimde uzun tırnaklarla, telin üstünden kayan bir vuruş kullandı. Bu vuruş ona hem hız hem de ton kalınlığı sağladı; taklit etmeye çalışan çoğu icracı aynı sonucu alamadı, çünkü teknik tırnak biçimine ve el açısına sıkı biçimde bağlıydı.

1952'de Alexandre Lagoya ile kurduğu ikili, gitar tarihinin en etkili oda müziği topluluğudur. İki gitarın dağarı neredeyse yoktu; birlikte düzenlemeler yaptılar ve bestecilere sipariş verdiler. Castelnuovo-Tedesco, Rodrigo ve Jean Françaix bu ikili için yazdı. İki gitarlı doku bugün konservatuvar programlarında yer alıyorsa, bunun kaynağı büyük ölçüde Presti–Lagoya ikilisidir.

Düzenlemeleri de kendi başına bir katkıdır. Bach'ın iki klavyeli eserlerini, Scarlatti sonatlarını, Ravel ve Debussy'den parçaları iki gitara aktardılar. Tek gitarda kaçınılmaz olan kısaltmalar ikiliye gerek kalmadan çözülüyordu; bu, gitarın taşıyabileceği dokunun sınırını genişletti.

Presti 1967'de, kırk üç yaşında, New York'ta bir turne sırasında öldü. Kariyeri tam olgunluk döneminde kesildi ve geride nispeten az kayıt kaldı. Az kayıt, geç tanınmanın nedenlerinden biridir; ama tek nedeni değildir. Dönemin gitar yayıncılığı ve konser yönetimi büyük ölçüde erkek icracılar üzerinden işliyordu.

Bugün Presti'nin kayıtları erişilebilir durumda ve dinlenmeyi hak ediyor. Özellikle ölçek pasajlarındaki eşitlik, bir kursiyerin "temiz ölçek" kavramını kulakla kurması için iyi bir ölçüttür. Metronom sayı verir; kayıt, hedefi duyurur.

Derslerimizde iki gitarlı çalışma erken başlatılabilir. İki kursiyerin aynı eseri paylaşması, tempo tutmayı, dinlemeyi ve kendi sesini topluluk içinde ayarlamayı tek başına çalışmaktan daha hızlı öğretir.

Soru ve cevap

İki gitar için dağar var mı?

Vardır ve önemli bir bölümü yirminci yüzyılda yazılmıştır. Presti–Lagoya ikilisi için Castelnuovo-Tedesco, Rodrigo ve Françaix eser yazdı; ayrıca Bach, Scarlatti ve Ravel düzenlemeleri yaygın olarak çalınır.

Tırnak biçimi tekniği ne kadar etkiler?

Doğrudan etkiler. Tırnağın uzunluğu, eğimi ve telle temas açısı hem tonu hem hızı belirler. Bir icracının tekniği çoğu zaman kendi tırnak yapısına göre kurulmuştur ve birebir taklit edilemez.