Jascha Heifetz: Ölçüt Hâline Gelen Bir Ton

Jascha Heifetz on altı yaşında Amerika'da verdiği ilk konserden sonra dönemin ölçütlerini değiştirdi. Vilnius doğumluydu, Petersburg'da Leopold Auer'in öğrencisiydi ve Auer'in yetiştirdiği kuşak — Mischa Elman, Efrem Zimbalist, Nathan Milstein — yirminci yüzyıl keman icrasının önemli bölümünü kurdu.

Heifetz'in tekniği iki özellikle anılır. Birincisi, hızlı ve dar bir vibrato; ton sürekli canlı kalır, hiçbir uzun nota düz durmaz. İkincisi, pozisyon geçişlerinin duyulmamasıdır. Kaydırma sesleri, ki dönemin icracılarında anlatımın parçasıydı, onun icrasında neredeyse tamamen temizlenmiştir.

Tempo tercihleri de ayırt edicidir. Çoğu eseri çağdaşlarından hızlı çaldı ve bu hız, teknik gösteri izlenimi bıraktığı için eleştirildi. Karşı görüş, hızın cümlenin bütünlüğünü koruduğunu ve uzatılmış tempoların eseri dağıttığını savunur. Tartışma kapanmadı.

Kayıt sayısı çok fazladır ve bu, pedagojik olarak önemlidir. Aynı eserin farklı yıllardaki kayıtları karşılaştırılabilir; bir icracının yorumunun zamanla nasıl değiştiği izlenebilir. Ayrıca kendi yaptığı düzenlemeler — özellikle kısa parçalar — keman dağarının bis repertuvarını genişletti.

Öğretmenliği geç dönemde, Los Angeles'ta oldu ve talepkâr olduğu kadar tartışmalıydı. Derslerinde teknik hatayı doğrudan söylemesiyle, öğrencinin kendi çözümünü bulmasını beklemesiyle bilinir. Yöntemin bir kuşak için işe yaradığı, bir kuşak için caydırıcı olduğu aynı anda doğrudur.

Heifetz örneği pedagojide sık kullanılan bir soruyu açar: bir icracı taklit edilmeli midir? Yanıt genellikle hayırdır; ama bir ölçüt olarak dinlenmesi başka bir şeydir. Kursiyerin kendi kaydını Heifetz'inkiyle yan yana dinlemesi, temizlik ve eşitlik kavramlarını sözle anlatmaktan daha hızlı yerleştirir.

Derslerimizde kayıt dinleme çalışmanın parçasıdır. Tek bir icra örnek gösterilmez; aynı eserin üç ayrı icrası dinlenip farklar konuşulur.