João Gilberto: Bossa Nova'nın Sağ Eli
Bossa nova bir ritim buluşu değil, bir sadeleştirme kararıdır; kararı veren el gitarda.
Bossa nova 1950'lerin sonunda Rio de Janeiro'da ortaya çıktı ve kısa sürede dünyaya yayıldı. Müzikal olarak samba ile caz armonisinin buluşması diye özetlenir; bu özet, işin gitar tarafını atlar. Türü ayıran şey, João Gilberto'nun sağ el düzenidir.
Sambanın perküsyon topluluğunda taşınan ritmi, tek bir gitara indirildi. Başparmak bas notalarını ölçünün güçlü yerlerine yerleştirir; diğer parmaklar akoru güçlü vuruşun yanından, sürekli kayan bir düzende çalar. Bas ile akor arasındaki bu kayma, bütün türün karakterini kurar. Notaya yazılması güçtür, çünkü mekanik bir senkop değil esnek bir gecikmedir.
Gilberto'nun ikinci kararı ses hacmiydi. Hem gitarı hem sesi kısık tuttu. Samba yüksek sesli, kalabalık ve dışa dönük bir türken bossa nova fısıltıya yakın bir söyleyişle kuruldu. Bu, mikrofonun ve stüdyo kaydının yaygınlaşmasıyla mümkün oldu; sahnede bağırmadan söylemek artık duyuluyordu.
Armoni tarafında Antônio Carlos Jobim belirleyicidir. Genişletilmiş akorlar, kromatik iç sesler ve beklenmedik ton merkezleri, basit görünen ezgilerin altına karmaşık bir zemin koydu. Desafinado'nun sözlerinin akortsuzluk üzerine olması tesadüf değil; tür, kendi armonik tuhaflığıyla dalga geçerek açıldı.
1964'te Stan Getz ile yapılan kayıt türü Amerika'da yaygınlaştırdı. The Girl from Ipanema bir pop standardına dönüştü. Bu başarı aynı zamanda türün yumuşatılmış, dekoratif bir biçimde algılanmasına yol açtı; oysa özgün kayıtlar ritmik olarak katı ve armonik olarak taleplidir.
Gitar için bossa nova çalışması, akor bilgisinden çok sağ el düzeninin oturmasını ister. Bir kursiyer akorları bilse de ritim kaymasını taşıyamazsa tür duyulmaz. Bu yüzden çalışma metronomla ve tek akor üstünde başlar.
Derslerimizde bossa nova, sağ el kalıbı ve akor geçişi ayrı ayrı çalışılıp birleştirilerek verilir. Söyleyerek çalmak isteyen kursiyerde sıra değişmez: önce el, sonra ses.
Soru ve cevap
Bossa nova için klasik gitar mı gerekir?
Naylon telli gitar türün alışıldık sesidir ve parmakla çalmayı kolaylaştırır. Çelik telli gitarda da çalınır, ton daha parlak olur.
Sağ el kalıbı nasıl çalışılır?
Tek bir akor üstünde, metronomla ve yavaş tempoda. Bas ile akor arasındaki kayma oturmadan akor geçişine geçilmez.
Bu konunun dersi
DerslerimizKlasik Gitar Dersi