Julian Bream: Yeni Eser Sipariş Eden Bir İcracı
Bream, gitarın yirminci yüzyıl müziğiyle ilişkisini kuran isimdir; dağarı çalarak değil, yazdırarak büyüttü.
Andrés Segovia gitarı konser salonuna taşıdı; Julian Bream onu yirminci yüzyıl müziğinin içine soktu. İkisi arasındaki fark, dağar tercihinde açıkça görünür. Segovia geç romantik dili seven besteciler seçti; Bream döneminin en zorlayıcı bestecilerine gitti.
Benjamin Britten'ın Nocturnal after John Dowland'ı bu tavrın en bilinen ürünüdür. Britten, Dowland'ın bir lavta şarkısını alıp tersten işler: önce varyasyonlar gelir, tema en sonda ortaya çıkar. Eser gitar dağarının en ciddi parçalarından biri sayılır ve yalnız teknik değil biçimsel kavrayış ister. Bream'in siparişi olmasa yazılmayacaktı.
Aynı liste uzun: William Walton'ın Beş Bagatel'i, Hans Werner Henze'nin Royal Winter Music'i, Michael Tippett, Peter Maxwell Davies, Lennox Berkeley, Richard Rodney Bennett. Bream her birinde çalgının sınırlarını besteciye anlatan ve sonra o sınırları esnetmeyi kabul eden bir ortak gibi çalıştı.
Bream'in ikinci katkısı lavtadır. Rönesans lavtasını ciddiyetle çalışıp kaydetti; Dowland dağarını geniş bir dinleyiciye ulaştırdı. Bu, gitar tarihinin kendi öncesiyle bağını kurdu. Lavta ile gitar aynı çalgı değildir — tel sayısı, akort ve tutuş farklıdır — ama dokunun mantığı ortaktır ve Bream bu ortaklığı duyulur hâle getirdi.
Tonu Segovia'nınkinden ayrılır. Daha az yuvarlak, daha renkli, kayıtlarda kimi zaman sert. Vuruş noktasını sık değiştirir; köprüye yaklaşıp metalik, klavyeye kayıp yumuşak tonlar üretir. Bu renk yelpazesi, sonraki kuşağın ton anlayışını Segovia tekelinden çıkardı.
Bream'in çalışma yöntemi üzerine anlattıkları da öğreticidir. Yeni bir eseri önce sessizce, çalgısız okuduğunu; parmak kararlarını nota üstünde verip sonra çalgıya geçtiğini söylerdi. Bu sıra, zor bir eserde parmak numarasının doğaçlama seçilmesini engeller. Kararın önce verilip sonra tekrarlanması, öğrenme süresini kısaltır ve icrayı kararlı kılar.
Derslerimizde Bream dağarı ileri seviyede ele alınır, ama vuruş noktası çalışması ilk yıldan itibaren yapılır. Aynı cümleyi köprüye yakın, ortada ve klavye üstünde çalmak; farkı duymak ve hangisinin cümleye uyduğuna karar vermek, ton eğitiminin ilk adımıdır.
Soru ve cevap
Nocturnal hangi seviyede bir eserdir?
İleri seviye. Teknik zorluğun yanında biçimsel kavrayış ister; tema sonda geldiği için varyasyonların nereye gittiğini bilerek çalmak gerekir.
Vuruş noktası tonu ne kadar değiştirir?
Belirgin biçimde. Köprüye yakın vuruş parlak ve metalik, klavye üstü yumuşak ve yuvarlak bir ton verir. Aynı cümle üç ayrı noktada çalınarak fark kolayca duyulur.
Bu konunun dersi
DerslerimizKlasik Gitar Dersi