Kamış Yapımı: Zurna ve Mey Kamışları

Çift kamışlı halk çalgılarında ton, büyük ölçüde kamışta belirlenir. İcracılar bu yüzden kamışlarını kendileri hazırlar ve sürekli ayarlar.

Malzeme Arundo donax kamışıdır. Uygun çapta bir parça seçilir, belirli bir uzunlukta kesilir ve ıslatılarak yumuşatılır. Ardından uç bölümü yassılaştırılır; bu, iki kamış yüzeyinin karşılıklı titreşmesini sağlar.

Zurna kamışı küçük ve dardır. Uç kısmı yassılaştırılıp bir metal boruya — lüle — geçirilir. Kamışın açıklığı, üfleme basıncını ve ses gücünü belirler. Dar açıklık daha kolay üflenir ama ses gücünü sınırlar. Mey ve duduk kamışı çok daha geniştir; ağız içine alınan bölümü büyüktür. Üzerine takılan bir kıskaç, iki yüzey arasındaki açıklığı ayarlar. Kıskacın konumu değiştirilerek hem ton hem genel perde ayarlanabilir; bu, çalgının topluluk içinde akort edilmesini sağlar.

Kamışın ömrü kısadır. Islanma ve kuruma döngüsü malzemeyi yorar; ton matlaşır ve üfleme zorlaşır. İcracılar her zaman birden çok hazır kamış bulundurur.

İklim etkisi belirgindir. Nemli ortamda kamış yumuşar ve açıklık artar; kuru ortamda sertleşir. Aynı kamış farklı şehirlerde farklı davranır.

Hazır kamış satın almak mümkündür ama uyum sorunu yaygındır. Her icracının dudak yapısı ve nefes basıncı farklı olduğu için kamışın kişiye göre ayarlanması gerekir.

Derslerimizde kamış hazırlığı eğitimin parçasıdır. Ton sorunlarının önemli bölümü teknikten değil uygun olmayan kamıştan kaynaklanır.