ANKANOM WhatsApp'tan yazın
Geleneksel çalgılar

Çift Kamışlı Çalgıların Coğrafyası

Zurna ailesinin akrabaları Fas'tan Çin'e uzanan bir hatta yer alıyor.


İki ince kamış parçasının birbirine karşı titreşmesiyle ses üreten çalgılar, dünyanın geniş bir bölümünde bulunur. Ortak özellikleri güçlü ses ve nazal tondur.

Anadolu'da zurna ve mey bu ailenin iki ucunu temsil eder: biri açık alan için çok güçlü, diğeri kapalı mekân için yumuşak.

Kuzey Afrika ve Ortadoğu'da ghaita ve mizmar benzer işlevler taşır; düğün ve tören müziğinin çalgılarıdır. Balkanlarda zurla adıyla bilinen çalgı, davul eşliğiyle birlikte kullanılır ve Anadolu pratiğine çok yakındır. Hindistan'da shehnai, düğün ve tapınak müziğinin çalgısıdır; yirminci yüzyılda konser sahnesine taşındı ve klasik Hint müziğinde solo çalgı hâline geldi.

Çin'de suona aynı ailenin üyesidir ve tören müziğinde kullanılır. Japonya'da hichiriki, saray müziğinin çalgılarından biridir ve alışılmadık biçimde kısa gövdesine karşın çok güçlü bir ses üretir.

Batı sanat müziğindeki obua ve fagot da aynı ilkeye dayanır; ayrışma, kamışın ağız içine alınma biçiminde ve perde denetimindedir. Halk çalgılarında kamış ağız içine derin alınır ve dudak denetimi azdır; obuada kamış dudaklar arasında tutulur ve perde denetimi yüksektir.

Bu farkın sonucu ton ve işlevde görünür. Derin alınan kamış daha güçlü ve daha az denetimli, dudakla tutulan kamış daha ince ve daha esnek bir ton verir.

Derslerimizde çift kamışlı çalgılarda kamış hazırlığı ortak bir başlıktır. Kamışın açıklığı ve sertliği, tonun ve üfleme kolaylığının temel belirleyicisidir.

Soru ve cevap

Zurna ile obua akraba mı?

Aynı ses üretim ilkesini paylaşırlar. Fark, kamışın ağız içine alınma biçiminde ve perde denetiminde; bu, ton ve işlevi belirgin biçimde ayırır.

Kamış neden bu kadar belirleyici?

Sesin üretildiği yer kamıştır. Açıklığı, sertliği ve biçimi tonu, entonasyonu ve üfleme kolaylığını doğrudan belirler.

Bu konunun dersi

DerslerimizObua Kursu