Karadeniz Kemençesi ve Horon
Bu çalgının tekniği, eşlik ettiği dansın ritminden doğar.
Karadeniz kemençesi, dar ve uzun kutu gövdesiyle bölgenin temel çalgısıdır. Üç teli vardır ve teller genellikle dörtlü aralıklarla akort edilir.
Çalma tekniğinin ayırt edici yanı, yayın birden fazla tele aynı anda değmesidir. Köprü kavisi düz denecek kadar hafiftir; bu, tek tele ayrı ayrı basmayı zorlaştırır, buna karşılık sürekli çift sesli bir doku üretir. Sonuç, tek bir çalgıdan çıkan hem ezgi hem eşlik katmanıdır.
Bu doku horonun ihtiyacından doğar. Horon yedi zamanlı, hızlı ve kesintisiz bir danstır; müziğin de kesintisiz ve enerjik olması gerekir. Kemençe bu işlevi tek başına yerine getirir. Sol el tekniği de farklıdır. Perde basışı parmak ucuyla ve doğrudandır; kaydırmalar kısa ve keskindir. Süslemeler hızlı çarpmalardan oluşur ve ritmik vurguyla birleşir.
Tonu serttir ve yüksek frekans enerjisi taşır; açık alanda ve kalabalık ortamda duyulacak biçimde gelişmiştir.
Çalgı bölgesel olarak da çeşitlenir. Trabzon, Rize ve Artvin çevrelerinde farklı akort düzenleri ve farklı tavırlar bulunur. Aynı horon ezgisi, komşu vadilerde belirgin biçimde farklı çalınabilir.
Son yıllarda kemençe bölge dışında da yaygınlaştı; popüler müzik ve dünya müziği projelerinde kullanılıyor. Bu, çalgının ses gücü ve karakteristik tınısıyla ilgili.
Derslerimizde Karadeniz kemençesi yöresel tavır üzerinden öğretilir. Yay tekniği ve horon ritmi birlikte çalışılır.
Soru ve cevap
Kemençede yay neden birden çok tele değiyor?
Köprü kavisi çok hafiftir. Bu, sürekli çift sesli bir doku üretir ve tek çalgının hem ezgi hem eşlik taşımasını sağlar.
Horon ritmi nasıl çalışılır?
Yedi zamanlı yapı hece sayımıyla içselleştirilir. Tempo ancak ritmik iskelet güvenli hâle geldikten sonra artırılır.
Bu konunun dersi
DerslerimizKemençe Dersi