Klarnette Kamış Seçimi ve Bakımı

Klarnette sesi üreten şey kamışın titreşimidir. Bu yüzden kamışın sertliği, kesimi ve durumu; icracının tonunu, tepki hızını ve dayanıklılığını doğrudan belirler. Yanlış kamışla çalışan bir kursiyer, teknik sorun sandığı şeylerle uğraşır.

Sertlik ilk ölçüttür ve bir numarayla ifade edilir. Yumuşak kamışlar kolay titreşir; ses çabuk çıkar ama tiz bölgede incelir ve tonda dolgunluk azalır. Sert kamışlar daha dolgun ve dayanıklı bir ton verir, ancak daha çok hava basıncı ve gelişmiş bir dudak kası ister.

Başlangıç için orta yumuşaklıkta bir kamış doğru seçimdir. Sert kamışla başlayan kursiyer, ses çıkarabilmek için fazla kuvvet kullanır ve bu, düzeltilmesi güç bir alışkanlığa dönüşür. Sertlik, dudak kası geliştikçe kademeli artırılır.

Sertlik tek başına yeterli bir ölçü değildir; ağızlıkla birlikte düşünülür. Dar açıklıklı bir ağızlık sert kamışla, geniş açıklıklı bir ağızlık daha yumuşak kamışla eşleşir. Ağızlık değiştiğinde kamış numarasının da değişmesi olağandır.

Kamışlar doğal bir malzemeden yapıldığı için aynı kutudaki her kamış aynı değildir. Deneyimli icracılar bir kutuyu açtıklarında hepsini dener, işe yarayanları ayırır. Birkaç kamışı dönüşümlü kullanmak, hem her birinin ömrünü uzatır hem de her gün elde çalışan bir kamış bulunmasını sağlar.

Islatma, çalmadan önceki zorunlu adımdır. Kuru bir kamış düzgün titreşmez ve zorlandığında çatlar. Birkaç dakika suda ya da ağızda bekletmek yeterlidir; aşırı ıslatma ise kamışı yumuşatır ve tepkisini bozar.

Çalışma sonrası bakım kısadır: kamış ağızlıktan çıkarılır, fazla nem alınır ve düz bir yüzeyde kurumaya bırakılır. Ağızlıkta bırakılan kamış eğrilir ve bir daha düzgün oturmaz. Saklama kutusu, kamışın düz kalmasını sağlar.

Kamışın ömrünün dolduğu birkaç işaretten anlaşılır: ton donuklaşır, tepki gecikir, tiz bölge zorlaşır, uçta yıpranma ya da çatlak görülür. Bu noktada zorlamak yerine değiştirmek gerekir.

Ağızlığın temizliği de sesi etkiler. Düzenli olarak ılık suyla temizlenmesi, biriken kalıntının kamış oturumunu bozmasını önler.

Kursiyerin sık düştüğü bir yanılgı, ton sorununu kamışla açıklamaktır. Kamış gerçekten belirleyicidir, ancak nefes desteği ve dudak düzeni kurulmadan yapılan kamış değişiklikleri kalıcı bir çözüm vermez.

Derslerimizde klarnet ve saksafon programında kamış seçimi, ağızlıkla birlikte ve kursiyerin düzeyine göre kademeli olarak belirlenmektedir.