ANKANOM WhatsApp'tan yazın
Topluluk ve sahne

Başkemancı: Orkestrada Şeften Sonraki Karar

Yay yönlerini belirleyen, akordu açan ve soloları çalan kişinin işi.


Bir orkestrada şefin dışında da karar veren biri bulunur. Birinci kemanların başındaki kişi topluluğun yürütülmesinde ikinci sırada durur. Ada göre ülke değişir; başkemancı, birinci sandalye ya da lider adlarıyla geçer.

Topluluğun akordu onunla açılır. Prova ve konser öncesinde akordu başlatan kişi odur; bu işlem alışkanlıktan doğan bir tören olarak görülmez. Topluluğun perde birliği de tam bu noktadan kurulur.

Yaylı bölümlerdeki yay yönleri de onun kararıdır. Yaylı bölümlerin hangi notayı hangi yönde çalacağını belirlemek, bu görevin en çok anılan parçasıdır. Kararlar provadan önce birinci kemanlara dağıtılır ve bölüm aynı yönde çalışır.

Orkestra dağarındaki keman soloları da ona düşer. Orkestra eserlerindeki keman soloları başkemancı tarafından çalınır; konçertolarda bu iş konuk soliste geçer. Birinci kemanların vuruş biçimi, cümleleme ve zamanlaması da onun kurduğu çerçeveye uyar.

Görevin bir de topluluk içinde aracılık eden yanı var. Başkemancı şef ile kadro arasında bağlantı kurar, grup şefi alımlarında yer alabilir ve kadro içindeki sanatsal ya da teknik sorunların çözümüne katılır. Büyük orkestralarda bir ya da birkaç yardımcı bulunur ve yokluğunda görevi onlar devralır.

Soru ve cevap

Başkemancı hangi kararları verir?

Akordu başlatır, yaylı bölümlerin yay yönlerini belirler ve orkestra eserlerindeki keman sololarını çalar. Birinci kemanların cümleleme ve zamanlaması da onun kurduğu çerçeveye uyar.

Yardımcısı var mıdır?

Büyük orkestralarda bir ya da birkaç yardımcı bulunur. Başkemancının bulunmadığı durumlarda görevi onlar devralır.