ANKANOM WhatsApp'tan yazın
Vurmalı çalgılar

Bartók'un İki Piyano ve Vurmalılar için Sonatı: Dört Kişilik Bir Kadro

Piyano bir vurmalı çalgı sayılırsa oda müziği nereye kadar genişler?


Piyanonun teknik olarak vurmalı bir çalgı olduğu sık söylenir ve çoğu zaman bir söz oyunu gibi geçiştirilir. Béla Bartók 1937'de bu cümleyi ciddiye alan bir eser yazdı.

Kadro iki piyano ve iki vurmalı icracıdan oluşur; dört satır eşit ağırlıkta yürür. Dört kişi aynı ailenin üyeleri gibi çalışır; piyanolar bazen ezgi taşır, bazen trampet ya da zil gibi vuruş üretir. Vurmalı kadro da buna karşılık verir ve zaman zaman perdeli bir rol üstlenir.

İlk seslendirme 16 Ocak 1938'de Basel'de yapıldı. Piyanoları besteci ile eşi Ditta Pásztory-Bartók çaldı; vurmalılarda Fritz Schiesser ile Philipp Rühlig vardı. Konser Çağdaş Müzik Uluslararası Derneği'nin düzenlediği bir etkinlikti ve Ditta için ilk konser çıkışıydı. Eserin kimin siparişiyle yazıldığı konusunda kaynaklar ayrışır.

Bartók 1940'ta aynı eseri orkestrayla genişletti ve İki Piyano, Vurmalılar ve Orkestra için Konçerto hâline getirdi. Amerika'daki ilk icra da o yıl New York'ta, yine çiftin piyanolarıyla yapıldı.

Eserin vurmalı tarihindeki yeri bu kadro kararından gelir. Vurmalı çalgılar burada ne eşlik ediyor ne renk katıyor; piyanoyla eşit sayıda kişi, eşit sayıda satır taşıyor. Oda müziği kadrosu böylece dört kişiye ve iki ayrı aileye açılmış oldu.

Soru ve cevap

Sonatın ilk seslendirmesi ne zaman yapıldı?

Eser 16 Ocak 1938'de Basel'de duyuldu. Piyanoları Bartók ile eşi Ditta Pásztory-Bartók, vurmalıları Fritz Schiesser ile Philipp Rühlig çaldı.

Eserin orkestralı bir sürümü var mı?

Bartók 1940'ta aynı malzemeyi genişleterek İki Piyano, Vurmalılar ve Orkestra için Konçerto'yu yazdı. Amerika'daki ilk icra da aynı yıl New York'ta gerçekleşti.